Difference between revisions of "GNOME (Polski)"

From ArchWiki
Jump to navigation Jump to search
(Redirected page to pl:GNOME)
(Undo revision 126648 by Zara2st (talk))
Line 1: Line 1:
#REDIRECT [[pl:GNOME]]
+
[[Category:Desktop environments (Polski)]]
 +
[[Category:HOWTOs (Polski)]]
 +
[[Category:Polski]]
 +
{{i18n|GNOME}}
 +
 
 +
== Wstęp ==
 +
Środowisko graficzne [http://www.gnome.org/ GNOME] (ang. GNU Network Object Model Environment) jest częścią projektu [http://www.gnu.org/ GNU] i zostało wydane na licencji [http://www.gnu.org/licenses/gpl.html GPL]. Projekt został rozpoczęty w sierpniu 1997 roku przez Miguela de Icaza w celu stworzenia w pełni wolnodostępnego graficznego środowiska użytkownika dla systemu GNU/Linux, jako alternatywy dla środowiska KDE, opartego o bibliotekę Qt (do listopada 1997 nie będącą wolnym oprogramowaniem). Środowisko GNOME składa się wyłącznie z wolnego i otwartego oprogramowania.
 +
 
 +
Projekt GNOME dostarcza dwóch rzeczy: środowiska graficznego GNOME, intuicyjnego i atrakcyjnego pulpitu dla użytkowników, oraz platformy programistycznej GNOME, czyli rozbudowanego zestawu narzędzi do tworzenia aplikacji zintegrowanych z tym środowiskiem.
 +
 
 +
Projekt GNOME kładzie nacisk na prostotę i użyteczność. Inne cele projektu:
 +
* Wolność do tworzenia środowiska graficznego, którego kod źródłowy będzie zawsze dostępny.
 +
* Zapewnienie pulpitu dla każdego, niezależnie od umiejętności technicznych czy stopnia niepełnosprawności.
 +
* Internacjonalizacja, czyli dostępność GNOME w wielu językach. W tej chwili GNOME jest przetłumaczone w 166 językach.
 +
* Zapewnienie przyjaznej pracy deweloperom, niezależnie od używanego języka programowania.
 +
* Organizacja regularnych cykli wydawniczych i zdyscyplinowana struktura wspólnoty.
 +
* Zapewnienie poparcia ze strony innych instytucji.
 +
 
 +
== Instalacja ==
 +
Aby zainstalować środowisko graficzne GNOME, instalujemy grupę <code>gnome</code> wydając polecenie:
 +
# pacman -Sy gnome
 +
Oto lista pakietów z grupy <code>gnome</code>, które '''mogą''' być niepotrzebne:
 +
* epiphany - domyślna przeglądarka internetowa środowiska GNOME;
 +
* gnome-backgrounds - zbiór tapet;
 +
* gnome-screensaver - kolekcja wygaszaczy;
 +
* gnome-themes -  zbiór kompozycji pulpitu;
 +
* gnome2-user-docs - dokumentacja (często w języku angielskim)
 +
* yelp - dokumentacja (często w języku angielskim)
 +
* libgail-gnome - biblioteka wykorzystywana np. przez czytnik ekranu Orca
 +
 
 +
Dodatkowe pakiety znajdują się w grupie <code>gnome-extra</code>:
 +
# pacman -S gnome-extra
 +
Oto lista pakietów z grupy <code>gnome-extra</code>, które '''mogą''' być niepotrzebne:
 +
* bug-buddy - pakiet służący do raportowania błędów.
 +
* cheese
 +
* dasher - program, za pomocą którego można wprowadzać znaki wskaźnikiem, nie używając klawiatury.
 +
* deskbar-applet - pasek wyszukiwania dla GNOME
 +
* ekiga - wideo-komunikator
 +
* evolution-exchange
 +
* evolution-webcal - kalendarz sieciowy w evolution
 +
* file-roller - archiwizator
 +
* gcalctool - kalkulator
 +
* gedit - edytor tekstu. Jeżeli używasz innego edytora, nie musisz instalować tego
 +
* gnome-audio - kolekcja dźwięków dla GNOME
 +
* gnome-games i gnome-games-extra-data - kolekcja prostych gier
 +
* gnome-mag - lupa ekranowa
 +
* gnome-nettool i gnome-netstatus - zbiory klikalnych narzędzi sieciowych
 +
* gnome-Utils - zbiór narzędzi dla GNOME
 +
* gucharmap - tablica znaków Unicode
 +
* gok - klawiatura ekranowa
 +
* hamster-applet
 +
* mousetweaks - niestandardowe ustawienia myszki
 +
* orca - czytnik ekranu
 +
* seahorse i seahorse-plugins - menadżer haseł i kluczy szyfrujących (to warto mieć)
 +
* sound-juicer - zgrywarka płyt cd-audio
 +
* tomboy - menadżer notek pulpitowych
 +
* totem - odtwarzacz multimedialny
 +
* vinagre - klient VNC
 +
* vino - pakiet do zarządzania zdalnym serwerem
 +
* zenity - proste okna dialogowe
 +
 
 +
== Uruchomienie GNOME ==
 +
GNOME z uruchomimy z konsoli za pomocą polecenia:
 +
$ gnome-session
 +
Dodajemy poniższy wpis dla konkretnego użytkownika {{filename|~ /.xinitrc}} (i upewnij się, że jest to jedyna linia, która zaczyna się od <code>exec</code>):
 +
{{File|name=~/.xinitrc|content=exec gnome-session}}
 +
W przypadku problemów z automontowaniem:
 +
{{File|name=~/.xinitrc|content=exec ck-launch-session gnome-session}}
 +
Aby ustawić globalnie dla wszystkich użytkowników, dodajemy wpis do pliku {{filename|/etc/X11/xinit/xinitrc}}.
 +
 
 +
== GNOME Display Manager ==
 +
GDM (GNOME Display Manager) to menedżer logowania dla środowiska graficznego GNOME. Został zaprojektowany jako prostsza w konfiguracji alternatywa dla domyślnego w X11 menedżera XDM.
 +
# pacman -S gdm
 +
a następnie na końcu sekcji DAEMONS w pliku {{filename|/etc/rc.conf}} dodajemy odpowiedni wpis:
 +
{{File|name=/etc/rc.conf|content=DAEMONS=(...gdm)}}
 +
Ręczne uruchomienie:
 +
# /etc/rc.d/gdm start
 +
Istnieje też druga metoda uruchamiania GDM (bez udziału {{filename|/etc/rc.conf}}). Edytujemy {{filename|/etc/inittab}} i ustawiamy tak, aby wyglądało to tak jak na poniższym przykładzie:
 +
{{File|name=/etc/inittab|content=
 +
...
 +
# Boot to console                                       
 +
#id:3:initdefault:                                       
 +
# Boot to X11                                           
 +
'''id:5:initdefault:'''
 +
...
 +
# Example lines for starting a login manager
 +
#x:5:respawn:/usr/bin/xdm -nodaemon
 +
'''x:5:respawn:/usr/sbin/gdm -nodaemon'''
 +
#x:5:respawn:/usr/bin/kdm -nodaemon
 +
#x:5:respawn:/usr/bin/slim >& /dev/null
 +
#x:5:once:/bin/su nazwa_użytkownika -l -c "/bin/bash --login -c startx >/dev/null 2>&1"
 +
#x:5:respawn:/usr/sbin/entranced --nodaemon >& /dev/null
 +
}}
 +
Do pliku {{Filename|~/.xinitrc}} znajdującego się w katalogu domowym należy dodać:
 +
{{File|name=/etc/~/.xinitrc|content=exec gnome-session}}
 +
i wszystkie inne linijki zaczynające się od <code>exec</code> zakomentować, a następnie uruchomić:
 +
startx
 +
 
 +
Alternatywnym wyjściem jest:
 +
* zainstalowanie [http://aur.archlinux.org/packages.php?ID=31165 pakietu] z  [[Arch User Repository (Polski)|AUR]], dzięki czemu otrzymamy możliwość modyfikacji ustawień GDM za pomocą graficznego konfiguratora.
 +
* [[Pacman_(Polski)#Downgrade_pakietów|Przeczytaj "Downgrade pakietów"]].
 +
 
 +
=== Konfiguracja GDM ===
 +
 
 +
==== Autologowanie użytkownika ====
 +
Aby dany użytkownik logował się automatycznie, należy dodać poniższy wpis do {{filename|/etc/gdm/custom.conf}}:
 +
{{File|name=/etc/gdm/custom.conf|content=
 +
[daemon]
 +
AutomaticLoginEnable=true
 +
AutomaticLogin=nazwa_użytkownika
 +
}}
 +
 
 +
==== Zmiana wyglądu GDM - Metoda 1 ====
 +
Aby zmienić wygląd domyślnego motywu GDM, wystarczy wpisać polecenie:
 +
* w przypadku zainstalowanego sudo
 +
# gksudo -u gdm dbus-launch gnome-appearance-properties
 +
* w przypadku, gdy nie używamy sudo
 +
# gksu -u gdm dbus-launch gnome-appearance-properties
 +
 
 +
==== Zmiana wyglądu GDM - Metoda 2 ====
 +
Otwieramy <code>gconf-editor</code>:
 +
# sudo -u gdm dbus-launch gconf-editor
 +
Ustawienia GDM:
 +
* Tapeta
 +
/desktop/gnome/background/picture_filename
 +
Ewentualnie możemy podmienić plik, zachowując nazwę oryginalnego, w katalogu {{Filename|/usr/share/pixmaps/backgrounds/gnome}}.
 +
* Motyw GTK
 +
/desktop/gnome/interface/gtk_theme
 +
* Motyw ikon
 +
/desktop/gnome/interface/icone_theme
 +
* Ikona w oknie logowania
 +
/apps/gdm/simple-greeter/logo_icon_name
 +
 
 +
==== Zmiana wyglądu GDM - Metoda 3 ====
 +
Ustawienia GDM:
 +
* Tapeta
 +
Polecenie wyświetli nam obecną tapetę
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --get /desktop/gnome/background/picture_filename
 +
Polecenie ustawi nam nową tapetę
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /desktop/gnome/background/picture_filename /data/pictures/Grassy.jpg
 +
Ewentualnie możemy podmienić plik, zachowując nazwę oryginalnego, w katalogu {{Filename|/usr/share/pixmaps/backgrounds/gnome}}.
 +
* Motyw GTK
 +
Polecenie wyświetli nam obecny motyw GTK
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --get  /desktop/gnome/interface/gtk_theme
 +
Polecenie ustawi nam nowy motyw GTK
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /desktop/gnome/interface/gtk_theme Redmond
 +
* Motyw ikon
 +
Polecenie wyświetli nam obecny motyw ikon
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --get /desktop/gnome/interface/icon_theme
 +
Polecenie ustawi nam nowy motyw ikon
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /desktop/gnome/interface/icon_theme Tangerine
 +
* Ikona w oknie logowania
 +
Polecenie wyświetli nam obecną ikonę
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --get /apps/gdm/simple-greeter/logo_icon_name
 +
Polecenie ustawi nam nową ikonę
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /apps/gdm/simple-greeter/logo_icon_name gnome-globe
 +
 
 +
==== Konfiguracja wyświetlania kont ====
 +
Otwieramy <code>gconf-editor</code>:
 +
# sudo -u gdm dbus-launch gconf-editor
 +
Ustawienia znajdziemy w:
 +
/apps/gdm/simple-greeter/disable_user_list
 +
Wyświetlanie kont możemy wyłączyć także za pomocą polecenia:
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/disable_user_list true
 +
Natomiast poniższe polecenie włącza wyświetlanie kont w GDM:
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/disable_user_list false
 +
 
 +
==== GDM i Compiz ====
 +
Otwieramy <code>gconf-editor</code>:
 +
# sudo -u gdm dbus-launch gconf-editor
 +
Ustawienia znajdziemy w:
 +
/apps/gdm/simple-greeter/wm_use_compiz
 +
Menedżera Compiz możemy wyłączyć także za pomocą polecenia:
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/wm_use_compiz false
 +
Natomiast poniższe polecenie włącza menedżera Compiz w GDM:
 +
# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/wm_use_compiz true
 +
 
 +
== Zalecane demony w GNOME ==
 +
GNOME wymaga The Hardware Abstraction Layer do poprawnego działania. HAL jest sprzętową warstwą abstrakcyjną oraz projektem oprogramowania Open-Source, które pozwala aplikacjom biurkowym w systemie operacyjnym na bezpośredni dostęp do informacji o podłączonym sprzęcie, jego właściwościach oraz typie urządzenia, a także do automatyzacji montowania dysków, napędów optycznych i pamięci przenośnych. W ten sposób powłoka graficzna może reprezentować zasoby urządzenia w bardzo prosty i przejrzysty sposób, przyjazny dla użytkownika.
 +
 
 +
Przed uruchomieniem demona HAL należy zainstalować odpowiednie pakiety:
 +
# pacman -S dbus hal
 +
Następnie edytujemy plik {{filename|/etc/rc.conf}}:
 +
{{File|name=/etc/rc.conf|content=DAEMONS = (...hal...)}}
 +
Na koniec ręcznie uruchomiamy DBUS i HAL wpisując w linii poleceń:
 +
# /etc/rc.d/hal start
 +
Aby w pełni wykorzystać możliwości DBUS i HAL w swoim systemie, użytkownik musi należeć do wymaganych grup, a zatem:
 +
# gpasswd -a nazwa_użytkownika optical
 +
# gpasswd -a nazwa_użytkownika storage
 +
# gpasswd -a nazwa_użytkownika dbus
 +
# gpasswd -a nazwa_użytkownika disk
 +
# gpasswd -a nazwa_użytkownika hal
 +
Jeżeli włączyliśmy DBUS i HAL przed dopisaniem użytkownika do grup, należy zrestartować demony przy pomocy poleceń:
 +
# /etc/rc.d/dbus restart
 +
# /etc/rc.d/hal restart
 +
 
 +
== Obserwator plików ==
 +
Jest to proces który informuje nasze programy o zmianach, które nastąpiły na dysku (bez tego GNOME działa jak upośledzone).
 +
 
 +
=== FAM ===
 +
Instalacja FAM:
 +
# pacman -S fam
 +
Następnie na końcu sekcji DAEMONS w pliku {{filename|/etc/rc.conf}} dodajemy wpis <code>fam</code> np:
 +
{{File|name=/etc/rc.conf|content=DAEMONS=(...fam gdm)}}
 +
Następnie:
 +
# /etc/rc.d/fam start
 +
 
 +
=== Gamin ===
 +
Gamin jest alternatywą dla pakietu FAM, działa jako biblioteka menadżera plików. Aby zastąpić FAM, wystarczy go usunąć, ignorując zależności i zainstalować Gamin.
 +
# pacman -Rd fam
 +
# pacman -Sy gamin
 +
Gamin nie działa jako daemon, nie wymaga wpisu w {{filename|/etc/rc.conf}}.
 +
 
 +
== Przydatne pakiety ==
 +
* {{Package AUR|gnome-main-menu}}
 +
Alternatywne Menu.
 +
* {{Package AUR|gnomenu}}
 +
Kolejne Menu.
 +
* {{Package AUR|mintmenu}}
 +
Menu wykorzystywane w dystrybucji Linux Mint.
 +
* {{Package Official|netspeed-applet}}
 +
Monitor sieci jest apletem, który w przejrzysty sposób pokazuje ruch sieciowy.
 +
* {{Package Official|logrotate}}
 +
Narzędzie przeznaczone do uproszczenia administracji plikami zapisów w systemie, który dużo ich generuje. Logrotate pozwala na automatyczną kompresję przy rotacji, usuwanie i wysyłanie pocztą plików z logami. Logrotate może być ustawiony na obsługę zapisów: codzienną, co tygodniową, co miesięczną lub kiedy plik zapisów osiąga określony rozmiar.
 +
* {{Package AUR|gnome-cups-manager}}
 +
GUI dla demona CUPS, służy do zarządzania drukarkami w systemie.
 +
 
 +
== Rozszerzenia Nautilusa ==
 +
* {{Package Official|nautilus-actions}}
 +
* {{Package Official|nautilus-cd-burner}}
 +
* {{Package AUR|nautilus-dropbox}}
 +
* {{Package AUR|nautilus-image-converter}}
 +
* {{Package AUR|nautilus-locked-folder}}
 +
* {{Package AUR|nautilus-mount-image}}
 +
* {{Package Official|nautilus-open-terminal}}
 +
* {{Package AUR|nautilus-search-tool}}
 +
 
 +
== Konfiguracja GNOME ==
 +
 
 +
=== Blokada ekranu ===
 +
Upewnij się, że posiadasz wpis <code>dbus</code> w sekcji DAEMONS w pliku {{filename|/etc/rc.conf}} oraz że masz zainstalowany jeden z pakietów:
 +
# pacman -S xscreensaver
 +
# pacman -S gnome-screensaver
 +
 
 +
=== Brak ikon w Menu ===
 +
# gconftool-2 --toggle /desktop/gnome/interface/menus_have_icons
 +
# gconftool-2 --set --type boolean  /desktop/gnome/interface/menus_have_icons true
 +
 
 +
=== Brak ikon w przyciskach ===
 +
# gconftool-2 --toggle /desktop/gnome/interface/buttons_have_icons
 +
 
 +
=== Brak możliwości wybrania motywu kursora ===
 +
Tworzymy plik {{filename|/usr/share/icons/default/index.theme}} o zawartości:
 +
{{File|name=/usr/share/icons/default/index.theme|content=
 +
[icon theme]
 +
Inherits=nazwa_motywu
 +
}}
 +
Tworzymy plik {{filename|/home/nazwa_użytkownika/.Xdefaults}} o zawartości:
 +
{{File|name=/home/nazwa_użytkownika/.Xdefaults|content=Xcursor.theme: nazwa_motywu}}
 +
Teraz wystarczy wylogować się.
 +
 
 +
=== Czcionki ===
 +
Możesz zmienić DPI czcionek w GNOME - naciśnij prawym przyciskiem myszy na pulpicie. Ustawienia znajdziesz w zakładce "Czcionki". Wartość DPI ustaw na <code>96</code>.
 +
 
 +
=== Domyślna tapeta ===
 +
Domyślnym tłem w GNOME jest zielony listek. Obraz jest wyświetlany, na przykład gdy ekran jest zablokowany. Jeżeli chcemy ustawić własną tapetę jaką domyślną, musimy podmienić ją (z zachowaniem nazwy) w tym miejscu:
 +
/usr/share/pixmaps/backgrounds/gnome/background-default.jpg
 +
 
 +
=== GNOME jest powolne ===
 +
Sprawdź, czy {{filename|/etc/hosts}} masz wiersz podobny do poniższego. Jeżeli nie, wpisz tak, jak pokazuje przykład:
 +
{{File|name=/etc/hosts|content=127.0.0.1      localhost.localdomain    localhost nazwa_użytkownika}}
 +
 
 +
Drugim powodem słabej wydajności GNOME może być wykorzystany motyw ikon. Jeżeli ikony są w formacie SVG, mogą spowolnić system, dlatego też powinna być poprawa przy użyciu ikon w formacie PNG.
 +
 
 +
=== Ikony na pulpicie ===
 +
Otwórz terminal, następnie wpisz:
 +
$ gconf-editor
 +
Włączanie/wyłączanie ikon na pulpicie znajdziesz w:
 +
apps > nautilus > desktop
 +
 
 +
=== Katalogi użytkownika ===
 +
W wielu dystrybucjach, takich jak Ubuntu czy Linux Mint, skonfigurowane są domyślne katalogi z przeznaczeniem do przechowywania ściągniętych z sieci plików, muzyki, dokumentów... Każdy z nich zawiera również specjalną ikonę identyfikacji. Aby ustawić XDG do katalogów użytkownika, należy uruchomić polecenie:
 +
# pacman -S xdg-user-dirs
 +
Konfiguracja XDG zawarta jest w pliku {{filename|/etc/xdg/user-dirs.defaults}} lub w {{filename|~/.config/user-dirs.dirs}} dla konkretnego konta. Aby odświeżyć ustawienia, wystarczy wydać polecenie:
 +
$ xdg-user-dirs-update
 +
 
 +
=== Konfiguracja szybkości Menu ===
 +
Możesz usunąć opóźnienia w menu GNOME, uruchamiając polecenie:
 +
$ echo "gtk-menu-popup-delay = 0" >> ~/.gtkrc-2.0
 +
 
 +
=== Zmiana ikony Menu ===
 +
Ikona, wykorzystana w Menu zawsze nosi nazwę:
 +
start-here.png
 +
start-here.svg
 +
Możesz znaleźć ją w dwóch miejscach:
 +
* Motyw domyślny w GNOME
 +
/usr/share/icons/gnome/24x24/places/
 +
* W przypadku wykorzystanego własnego motywu ikon
 +
/home/nazwa_użytkownika/.icons/(tu mogą być inne katalogi, zależnie od motywu)/places/
 +
Teraz wystarczy zrestarować panel GNOME:
 +
$ pkill gnome-panel
 +
 
 +
=== Zmiana rozmiarów terminala ===
 +
W tym pomoże polecenie:
 +
$ gnome-terminal --geometry 105x25+100+20
 +
 
 +
=== Własne skrypty w prawokliku ===
 +
Wyjasnienie opiera się na przykładzie. Przypuśćmy, że chcemy mieć mozliwość uruchomienia w prawokliku pliku konfiguracyjnego {{filename|/etc/rc.conf}}.
 +
Tworzymy  więc skrypt z zawartością:
 +
{{File|name=Skrypt|content=
 +
#!/bin/sh
 +
gnome-terminal -e 'sudo gedit /etc/rc.conf'
 +
}}
 +
Następnie umieszczamy go w {{filename|/home/nazwa_użytkownika/.gnome2/nautilus-scripts/}}. I to wszystko.
 +
Pamiętajmy, że polecenie sudo daje nam spore uprawnienia.
 +
 
 +
To jest tylko przykład. Możemy również  tworzyć skrypty, które pozwolą wykonać nam wszystko, co tylko robimy w naszym terminalu.
 +
 
 +
== GNOME Shell ==
 +
GNOME Shell to tworzona od pewnego czasu alternatywa dla "normalnego" pulpitu GNOME. Jest to podstawa nadchodzącego GNOME 3. Projekt wciąż jest jeszcze w fazie testowej. Więcej informacji można znaleźć na stronie [http://live.gnome.org/GnomeShell live.gnome.org (w języku angielskim)].
 +
 
 +
Środowisko GNOME zostanie zaktualizowane do wersji testowej, zatem może być niestabilne.
 +
Edytujemy plik {{filename|/etc/pacman.conf}} i dodajemy poniższe:
 +
{{File|name=/etc/pacman.conf|content=
 +
[gnome-unstable]
 +
Include = /etc/pacman.d/mirrorlist
 +
}}
 +
Następnie wystarczy zsynchronizować bazę pakietów i zaktualizować system:
 +
# pacman -Syu
 +
|W przypadku, gdy podczas synchronizacji bazy pakietów [gnome-unstable] nie zostanie odnalezione - sprawdź swoje mirrory w {{filename|/etc/pacman.d/mirrorlist}}.
 +
 
 +
Na koniec wystarczy wpisać:
 +
# pacman -S gnome-shell
 +
 
 +
Uruchamiamy poprzez wpisanie w terminalu polecenia:
 +
# gnome-shell --replace
 +
 
 +
== Informacje końcowe ==
 +
Aby dowiedzieć się więcej o tym środowisku, przejdź do angielskojęzycznego artykułu [[GNOME]].
 +
 
 +
== Zobacz również ==
 +
* [http://www.gnome.org/ Strona główna projektu]
 +
* [http://www.gnome.org/learn/ Oficjalna dokumentacja]
 +
* [http://www.gnomefiles.org/ Zbiór aplikacji GTK/GNOME]
 +
* [http://www.gnome-look.org/ Zbiór motywów graficznych dla GNOME]

Revision as of 21:38, 7 March 2012

This template has only maintenance purposes. For linking to local translations please use interlanguage links, see Help:i18n#Interlanguage links.


Local languages: Català – Dansk – English – Español – Esperanto – Hrvatski – Indonesia – Italiano – Lietuviškai – Magyar – Nederlands – Norsk Bokmål – Polski – Português – Slovenský – Česky – Ελληνικά – Български – Русский – Српски – Українська – עברית – العربية – ไทย – 日本語 – 正體中文 – 简体中文 – 한국어


External languages (all articles in these languages should be moved to the external wiki): Deutsch – Français – Română – Suomi – Svenska – Tiếng Việt – Türkçe – فارسی

Wstęp

Środowisko graficzne GNOME (ang. GNU Network Object Model Environment) jest częścią projektu GNU i zostało wydane na licencji GPL. Projekt został rozpoczęty w sierpniu 1997 roku przez Miguela de Icaza w celu stworzenia w pełni wolnodostępnego graficznego środowiska użytkownika dla systemu GNU/Linux, jako alternatywy dla środowiska KDE, opartego o bibliotekę Qt (do listopada 1997 nie będącą wolnym oprogramowaniem). Środowisko GNOME składa się wyłącznie z wolnego i otwartego oprogramowania.

Projekt GNOME dostarcza dwóch rzeczy: środowiska graficznego GNOME, intuicyjnego i atrakcyjnego pulpitu dla użytkowników, oraz platformy programistycznej GNOME, czyli rozbudowanego zestawu narzędzi do tworzenia aplikacji zintegrowanych z tym środowiskiem.

Projekt GNOME kładzie nacisk na prostotę i użyteczność. Inne cele projektu:

  • Wolność do tworzenia środowiska graficznego, którego kod źródłowy będzie zawsze dostępny.
  • Zapewnienie pulpitu dla każdego, niezależnie od umiejętności technicznych czy stopnia niepełnosprawności.
  • Internacjonalizacja, czyli dostępność GNOME w wielu językach. W tej chwili GNOME jest przetłumaczone w 166 językach.
  • Zapewnienie przyjaznej pracy deweloperom, niezależnie od używanego języka programowania.
  • Organizacja regularnych cykli wydawniczych i zdyscyplinowana struktura wspólnoty.
  • Zapewnienie poparcia ze strony innych instytucji.

Instalacja

Aby zainstalować środowisko graficzne GNOME, instalujemy grupę gnome wydając polecenie:

# pacman -Sy gnome

Oto lista pakietów z grupy gnome, które mogą być niepotrzebne:

  • epiphany - domyślna przeglądarka internetowa środowiska GNOME;
  • gnome-backgrounds - zbiór tapet;
  • gnome-screensaver - kolekcja wygaszaczy;
  • gnome-themes - zbiór kompozycji pulpitu;
  • gnome2-user-docs - dokumentacja (często w języku angielskim)
  • yelp - dokumentacja (często w języku angielskim)
  • libgail-gnome - biblioteka wykorzystywana np. przez czytnik ekranu Orca

Dodatkowe pakiety znajdują się w grupie gnome-extra:

# pacman -S gnome-extra

Oto lista pakietów z grupy gnome-extra, które mogą być niepotrzebne:

  • bug-buddy - pakiet służący do raportowania błędów.
  • cheese
  • dasher - program, za pomocą którego można wprowadzać znaki wskaźnikiem, nie używając klawiatury.
  • deskbar-applet - pasek wyszukiwania dla GNOME
  • ekiga - wideo-komunikator
  • evolution-exchange
  • evolution-webcal - kalendarz sieciowy w evolution
  • file-roller - archiwizator
  • gcalctool - kalkulator
  • gedit - edytor tekstu. Jeżeli używasz innego edytora, nie musisz instalować tego
  • gnome-audio - kolekcja dźwięków dla GNOME
  • gnome-games i gnome-games-extra-data - kolekcja prostych gier
  • gnome-mag - lupa ekranowa
  • gnome-nettool i gnome-netstatus - zbiory klikalnych narzędzi sieciowych
  • gnome-Utils - zbiór narzędzi dla GNOME
  • gucharmap - tablica znaków Unicode
  • gok - klawiatura ekranowa
  • hamster-applet
  • mousetweaks - niestandardowe ustawienia myszki
  • orca - czytnik ekranu
  • seahorse i seahorse-plugins - menadżer haseł i kluczy szyfrujących (to warto mieć)
  • sound-juicer - zgrywarka płyt cd-audio
  • tomboy - menadżer notek pulpitowych
  • totem - odtwarzacz multimedialny
  • vinagre - klient VNC
  • vino - pakiet do zarządzania zdalnym serwerem
  • zenity - proste okna dialogowe

Uruchomienie GNOME

GNOME z uruchomimy z konsoli za pomocą polecenia:

$ gnome-session 

Dodajemy poniższy wpis dla konkretnego użytkownika Template:Filename (i upewnij się, że jest to jedyna linia, która zaczyna się od exec): Template:File W przypadku problemów z automontowaniem: Template:File Aby ustawić globalnie dla wszystkich użytkowników, dodajemy wpis do pliku Template:Filename.

GNOME Display Manager

GDM (GNOME Display Manager) to menedżer logowania dla środowiska graficznego GNOME. Został zaprojektowany jako prostsza w konfiguracji alternatywa dla domyślnego w X11 menedżera XDM.

# pacman -S gdm

a następnie na końcu sekcji DAEMONS w pliku Template:Filename dodajemy odpowiedni wpis: Template:File Ręczne uruchomienie:

# /etc/rc.d/gdm start

Istnieje też druga metoda uruchamiania GDM (bez udziału Template:Filename). Edytujemy Template:Filename i ustawiamy tak, aby wyglądało to tak jak na poniższym przykładzie: Template:File Do pliku Template:Filename znajdującego się w katalogu domowym należy dodać: Template:File i wszystkie inne linijki zaczynające się od exec zakomentować, a następnie uruchomić:

startx

Alternatywnym wyjściem jest:

Konfiguracja GDM

Autologowanie użytkownika

Aby dany użytkownik logował się automatycznie, należy dodać poniższy wpis do Template:Filename: Template:File

Zmiana wyglądu GDM - Metoda 1

Aby zmienić wygląd domyślnego motywu GDM, wystarczy wpisać polecenie:

  • w przypadku zainstalowanego sudo
# gksudo -u gdm dbus-launch gnome-appearance-properties
  • w przypadku, gdy nie używamy sudo
# gksu -u gdm dbus-launch gnome-appearance-properties

Zmiana wyglądu GDM - Metoda 2

Otwieramy gconf-editor:

# sudo -u gdm dbus-launch gconf-editor

Ustawienia GDM:

  • Tapeta
/desktop/gnome/background/picture_filename

Ewentualnie możemy podmienić plik, zachowując nazwę oryginalnego, w katalogu Template:Filename.

  • Motyw GTK
/desktop/gnome/interface/gtk_theme
  • Motyw ikon
/desktop/gnome/interface/icone_theme
  • Ikona w oknie logowania
/apps/gdm/simple-greeter/logo_icon_name

Zmiana wyglądu GDM - Metoda 3

Ustawienia GDM:

  • Tapeta

Polecenie wyświetli nam obecną tapetę

# sudo -u gdm gconftool-2 --get /desktop/gnome/background/picture_filename

Polecenie ustawi nam nową tapetę

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /desktop/gnome/background/picture_filename /data/pictures/Grassy.jpg

Ewentualnie możemy podmienić plik, zachowując nazwę oryginalnego, w katalogu Template:Filename.

  • Motyw GTK

Polecenie wyświetli nam obecny motyw GTK

# sudo -u gdm gconftool-2 --get  /desktop/gnome/interface/gtk_theme

Polecenie ustawi nam nowy motyw GTK

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /desktop/gnome/interface/gtk_theme Redmond
  • Motyw ikon

Polecenie wyświetli nam obecny motyw ikon

# sudo -u gdm gconftool-2 --get /desktop/gnome/interface/icon_theme

Polecenie ustawi nam nowy motyw ikon

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /desktop/gnome/interface/icon_theme Tangerine
  • Ikona w oknie logowania

Polecenie wyświetli nam obecną ikonę

# sudo -u gdm gconftool-2 --get /apps/gdm/simple-greeter/logo_icon_name

Polecenie ustawi nam nową ikonę

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /apps/gdm/simple-greeter/logo_icon_name gnome-globe

Konfiguracja wyświetlania kont

Otwieramy gconf-editor:

# sudo -u gdm dbus-launch gconf-editor

Ustawienia znajdziemy w:

/apps/gdm/simple-greeter/disable_user_list

Wyświetlanie kont możemy wyłączyć także za pomocą polecenia:

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/disable_user_list true

Natomiast poniższe polecenie włącza wyświetlanie kont w GDM:

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/disable_user_list false

GDM i Compiz

Otwieramy gconf-editor:

# sudo -u gdm dbus-launch gconf-editor

Ustawienia znajdziemy w:

/apps/gdm/simple-greeter/wm_use_compiz

Menedżera Compiz możemy wyłączyć także za pomocą polecenia:

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/wm_use_compiz false

Natomiast poniższe polecenie włącza menedżera Compiz w GDM:

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/wm_use_compiz true

Zalecane demony w GNOME

GNOME wymaga The Hardware Abstraction Layer do poprawnego działania. HAL jest sprzętową warstwą abstrakcyjną oraz projektem oprogramowania Open-Source, które pozwala aplikacjom biurkowym w systemie operacyjnym na bezpośredni dostęp do informacji o podłączonym sprzęcie, jego właściwościach oraz typie urządzenia, a także do automatyzacji montowania dysków, napędów optycznych i pamięci przenośnych. W ten sposób powłoka graficzna może reprezentować zasoby urządzenia w bardzo prosty i przejrzysty sposób, przyjazny dla użytkownika.

Przed uruchomieniem demona HAL należy zainstalować odpowiednie pakiety:

# pacman -S dbus hal

Następnie edytujemy plik Template:Filename: Template:File Na koniec ręcznie uruchomiamy DBUS i HAL wpisując w linii poleceń:

# /etc/rc.d/hal start

Aby w pełni wykorzystać możliwości DBUS i HAL w swoim systemie, użytkownik musi należeć do wymaganych grup, a zatem:

# gpasswd -a nazwa_użytkownika optical
# gpasswd -a nazwa_użytkownika storage
# gpasswd -a nazwa_użytkownika dbus
# gpasswd -a nazwa_użytkownika disk
# gpasswd -a nazwa_użytkownika hal

Jeżeli włączyliśmy DBUS i HAL przed dopisaniem użytkownika do grup, należy zrestartować demony przy pomocy poleceń:

# /etc/rc.d/dbus restart
# /etc/rc.d/hal restart

Obserwator plików

Jest to proces który informuje nasze programy o zmianach, które nastąpiły na dysku (bez tego GNOME działa jak upośledzone).

FAM

Instalacja FAM:

# pacman -S fam

Następnie na końcu sekcji DAEMONS w pliku Template:Filename dodajemy wpis fam np: Template:File Następnie:

# /etc/rc.d/fam start

Gamin

Gamin jest alternatywą dla pakietu FAM, działa jako biblioteka menadżera plików. Aby zastąpić FAM, wystarczy go usunąć, ignorując zależności i zainstalować Gamin.

# pacman -Rd fam
# pacman -Sy gamin

Gamin nie działa jako daemon, nie wymaga wpisu w Template:Filename.

Przydatne pakiety

Alternatywne Menu.

Kolejne Menu.

Menu wykorzystywane w dystrybucji Linux Mint.

Monitor sieci jest apletem, który w przejrzysty sposób pokazuje ruch sieciowy.

Narzędzie przeznaczone do uproszczenia administracji plikami zapisów w systemie, który dużo ich generuje. Logrotate pozwala na automatyczną kompresję przy rotacji, usuwanie i wysyłanie pocztą plików z logami. Logrotate może być ustawiony na obsługę zapisów: codzienną, co tygodniową, co miesięczną lub kiedy plik zapisów osiąga określony rozmiar.

GUI dla demona CUPS, służy do zarządzania drukarkami w systemie.

Rozszerzenia Nautilusa

Konfiguracja GNOME

Blokada ekranu

Upewnij się, że posiadasz wpis dbus w sekcji DAEMONS w pliku Template:Filename oraz że masz zainstalowany jeden z pakietów:

# pacman -S xscreensaver
# pacman -S gnome-screensaver

Brak ikon w Menu

# gconftool-2 --toggle /desktop/gnome/interface/menus_have_icons
# gconftool-2 --set --type boolean  /desktop/gnome/interface/menus_have_icons true

Brak ikon w przyciskach

# gconftool-2 --toggle /desktop/gnome/interface/buttons_have_icons

Brak możliwości wybrania motywu kursora

Tworzymy plik Template:Filename o zawartości: Template:File Tworzymy plik Template:Filename o zawartości: Template:File Teraz wystarczy wylogować się.

Czcionki

Możesz zmienić DPI czcionek w GNOME - naciśnij prawym przyciskiem myszy na pulpicie. Ustawienia znajdziesz w zakładce "Czcionki". Wartość DPI ustaw na 96.

Domyślna tapeta

Domyślnym tłem w GNOME jest zielony listek. Obraz jest wyświetlany, na przykład gdy ekran jest zablokowany. Jeżeli chcemy ustawić własną tapetę jaką domyślną, musimy podmienić ją (z zachowaniem nazwy) w tym miejscu:

/usr/share/pixmaps/backgrounds/gnome/background-default.jpg

GNOME jest powolne

Sprawdź, czy Template:Filename masz wiersz podobny do poniższego. Jeżeli nie, wpisz tak, jak pokazuje przykład: Template:File

Drugim powodem słabej wydajności GNOME może być wykorzystany motyw ikon. Jeżeli ikony są w formacie SVG, mogą spowolnić system, dlatego też powinna być poprawa przy użyciu ikon w formacie PNG.

Ikony na pulpicie

Otwórz terminal, następnie wpisz:

$ gconf-editor

Włączanie/wyłączanie ikon na pulpicie znajdziesz w:

apps > nautilus > desktop

Katalogi użytkownika

W wielu dystrybucjach, takich jak Ubuntu czy Linux Mint, skonfigurowane są domyślne katalogi z przeznaczeniem do przechowywania ściągniętych z sieci plików, muzyki, dokumentów... Każdy z nich zawiera również specjalną ikonę identyfikacji. Aby ustawić XDG do katalogów użytkownika, należy uruchomić polecenie:

# pacman -S xdg-user-dirs

Konfiguracja XDG zawarta jest w pliku Template:Filename lub w Template:Filename dla konkretnego konta. Aby odświeżyć ustawienia, wystarczy wydać polecenie:

$ xdg-user-dirs-update

Konfiguracja szybkości Menu

Możesz usunąć opóźnienia w menu GNOME, uruchamiając polecenie:

$ echo "gtk-menu-popup-delay = 0" >> ~/.gtkrc-2.0

Zmiana ikony Menu

Ikona, wykorzystana w Menu zawsze nosi nazwę:

start-here.png
start-here.svg

Możesz znaleźć ją w dwóch miejscach:

  • Motyw domyślny w GNOME
/usr/share/icons/gnome/24x24/places/
  • W przypadku wykorzystanego własnego motywu ikon
/home/nazwa_użytkownika/.icons/(tu mogą być inne katalogi, zależnie od motywu)/places/

Teraz wystarczy zrestarować panel GNOME:

$ pkill gnome-panel

Zmiana rozmiarów terminala

W tym pomoże polecenie:

$ gnome-terminal --geometry 105x25+100+20

Własne skrypty w prawokliku

Wyjasnienie opiera się na przykładzie. Przypuśćmy, że chcemy mieć mozliwość uruchomienia w prawokliku pliku konfiguracyjnego Template:Filename. Tworzymy więc skrypt z zawartością: Template:File Następnie umieszczamy go w Template:Filename. I to wszystko. Pamiętajmy, że polecenie sudo daje nam spore uprawnienia.

To jest tylko przykład. Możemy również tworzyć skrypty, które pozwolą wykonać nam wszystko, co tylko robimy w naszym terminalu.

GNOME Shell

GNOME Shell to tworzona od pewnego czasu alternatywa dla "normalnego" pulpitu GNOME. Jest to podstawa nadchodzącego GNOME 3. Projekt wciąż jest jeszcze w fazie testowej. Więcej informacji można znaleźć na stronie live.gnome.org (w języku angielskim).

Środowisko GNOME zostanie zaktualizowane do wersji testowej, zatem może być niestabilne. Edytujemy plik Template:Filename i dodajemy poniższe: Template:File Następnie wystarczy zsynchronizować bazę pakietów i zaktualizować system:

# pacman -Syu

|W przypadku, gdy podczas synchronizacji bazy pakietów [gnome-unstable] nie zostanie odnalezione - sprawdź swoje mirrory w Template:Filename.

Na koniec wystarczy wpisać:

# pacman -S gnome-shell

Uruchamiamy poprzez wpisanie w terminalu polecenia:

# gnome-shell --replace

Informacje końcowe

Aby dowiedzieć się więcej o tym środowisku, przejdź do angielskojęzycznego artykułu GNOME.

Zobacz również