GNOME (Polski)

From ArchWiki
Jump to: navigation, search

This template has only maintenance purposes. For linking to local translations please use interlanguage links, see Help:i18n#Interlanguage links.


Local languages: Català – Dansk – English – Español – Esperanto – Hrvatski – Indonesia – Italiano – Lietuviškai – Magyar – Nederlands – Norsk Bokmål – Polski – Português – Slovenský – Česky – Ελληνικά – Български – Русский – Српски – Українська – עברית – العربية – ไทย – 日本語 – 正體中文 – 简体中文 – 한국어


External languages (all articles in these languages should be moved to the external wiki): Deutsch – Français – Română – Suomi – Svenska – Tiếng Việt – Türkçe – فارسی

Tango-view-refresh-red.pngThis article or section is out of date.Tango-view-refresh-red.png

Reason: Artykuł jest kompletnie nieaktualny. (Discuss in Talk:GNOME (Polski)#)

Wstęp

Środowisko graficzne GNOME (ang. GNU Network Object Model Environment) jest częścią projektu GNU i zostało wydane na licencji GPL. Projekt został rozpoczęty w sierpniu 1997 roku przez Miguela de Icaza w celu stworzenia w pełni wolnodostępnego graficznego środowiska użytkownika dla systemu GNU/Linux, jako alternatywy dla środowiska KDE, opartego o bibliotekę Qt (do listopada 1997 nie będącą wolnym oprogramowaniem). Środowisko GNOME składa się wyłącznie z wolnego i otwartego oprogramowania.

Projekt GNOME dostarcza dwóch rzeczy: środowiska graficznego GNOME, intuicyjnego i atrakcyjnego pulpitu dla użytkowników, oraz platformy programistycznej GNOME, czyli rozbudowanego zestawu narzędzi do tworzenia aplikacji zintegrowanych z tym środowiskiem.

Projekt GNOME kładzie nacisk na prostotę i użyteczność. Inne cele projektu:

  • Wolność do tworzenia środowiska graficznego, którego kod źródłowy będzie zawsze dostępny.
  • Zapewnienie pulpitu dla każdego, niezależnie od umiejętności technicznych czy stopnia niepełnosprawności.
  • Internacjonalizacja, czyli dostępność GNOME w wielu językach. W tej chwili GNOME jest przetłumaczone w 166 językach.
  • Zapewnienie przyjaznej pracy deweloperom, niezależnie od używanego języka programowania.
  • Organizacja regularnych cykli wydawniczych i zdyscyplinowana struktura wspólnoty.
  • Zapewnienie poparcia ze strony innych instytucji.

Instalacja

Aby zainstalować środowisko graficzne GNOME, instalujemy grupę gnome wydając polecenie:

# pacman -Sy gnome

Oto lista pakietów z grupy gnome, które mogą być niepotrzebne:

  • epiphany - domyślna przeglądarka internetowa środowiska GNOME;
  • gnome-backgrounds - zbiór tapet;
  • gnome-screensaver - kolekcja wygaszaczy;
  • gnome-themes - zbiór kompozycji pulpitu;
  • gnome2-user-docs - dokumentacja (często w języku angielskim)
  • yelp - dokumentacja (często w języku angielskim)
  • libgail-gnome - biblioteka wykorzystywana np. przez czytnik ekranu Orca

Dodatkowe pakiety znajdują się w grupie gnome-extra:

# pacman -S gnome-extra

Oto lista pakietów z grupy gnome-extra, które mogą być niepotrzebne:

  • bug-buddy - pakiet służący do raportowania błędów.
  • cheese
  • dasher - program, za pomocą którego można wprowadzać znaki wskaźnikiem, nie używając klawiatury.
  • deskbar-applet - pasek wyszukiwania dla GNOME
  • ekiga - wideo-komunikator
  • evolution-exchange
  • evolution-webcal - kalendarz sieciowy w evolution
  • file-roller - archiwizator
  • gcalctool - kalkulator
  • gedit - edytor tekstu. Jeżeli używasz innego edytora, nie musisz instalować tego
  • gnome-audio - kolekcja dźwięków dla GNOME
  • gnome-games i gnome-games-extra-data - kolekcja prostych gier
  • gnome-mag - lupa ekranowa
  • gnome-nettool i gnome-netstatus - zbiory klikalnych narzędzi sieciowych
  • gnome-Utils - zbiór narzędzi dla GNOME
  • gucharmap - tablica znaków Unicode
  • gok - klawiatura ekranowa
  • hamster-applet
  • mousetweaks - niestandardowe ustawienia myszki
  • orca - czytnik ekranu
  • seahorse i seahorse-plugins - menadżer haseł i kluczy szyfrujących (to warto mieć)
  • sound-juicer - zgrywarka płyt cd-audio
  • tomboy - menadżer notek pulpitowych
  • totem - odtwarzacz multimedialny
  • vinagre - klient VNC
  • vino - pakiet do zarządzania zdalnym serwerem
  • zenity - proste okna dialogowe

Uruchomienie GNOME

GNOME z uruchomimy z konsoli za pomocą polecenia:

$ gnome-session 

Dodajemy poniższy wpis dla konkretnego użytkownika ~ /.xinitrc (i upewnij się, że jest to jedyna linia, która zaczyna się od exec):

~/.xinitrc
exec gnome-session

W przypadku problemów z automontowaniem:

~/.xinitrc
exec ck-launch-session gnome-session

Aby ustawić globalnie dla wszystkich użytkowników, dodajemy wpis do pliku /etc/X11/xinit/xinitrc.

GNOME Display Manager

GDM (GNOME Display Manager) to menedżer logowania dla środowiska graficznego GNOME. Został zaprojektowany jako prostsza w konfiguracji alternatywa dla domyślnego w X11 menedżera XDM.

# pacman -S gdm

a następnie na końcu sekcji DAEMONS w pliku /etc/rc.conf dodajemy odpowiedni wpis:

/etc/rc.conf
DAEMONS=(...gdm)

Ręczne uruchomienie:

# /etc/rc.d/gdm start

Istnieje też druga metoda uruchamiania GDM (bez udziału /etc/rc.conf). Edytujemy /etc/inittab i ustawiamy tak, aby wyglądało to tak jak na poniższym przykładzie:

/etc/inittab
...
# Boot to console                                         
#id:3:initdefault:                                        
# Boot to X11                                             
id:5:initdefault:
...
# Example lines for starting a login manager
#x:5:respawn:/usr/bin/xdm -nodaemon
x:5:respawn:/usr/sbin/gdm -nodaemon
#x:5:respawn:/usr/bin/kdm -nodaemon
#x:5:respawn:/usr/bin/slim >& /dev/null
#x:5:once:/bin/su nazwa_użytkownika -l -c "/bin/bash --login -c startx >/dev/null 2>&1"
#x:5:respawn:/usr/sbin/entranced --nodaemon >& /dev/null

Do pliku ~/.xinitrc znajdującego się w katalogu domowym należy dodać:

/etc/~/.xinitrc
exec gnome-session

i wszystkie inne linijki zaczynające się od exec zakomentować, a następnie uruchomić:

startx

Alternatywnym wyjściem jest:

Konfiguracja GDM

Autologowanie użytkownika

Aby dany użytkownik logował się automatycznie, należy dodać poniższy wpis do /etc/gdm/custom.conf:

/etc/gdm/custom.conf
[daemon]
AutomaticLoginEnable=true
AutomaticLogin=nazwa_użytkownika

Zmiana wyglądu GDM - Metoda 1

Aby zmienić wygląd domyślnego motywu GDM, wystarczy wpisać polecenie:

  • w przypadku zainstalowanego sudo
# gksudo -u gdm dbus-launch gnome-appearance-properties
  • w przypadku, gdy nie używamy sudo
# gksu -u gdm dbus-launch gnome-appearance-properties

Zmiana wyglądu GDM - Metoda 2

Otwieramy gconf-editor:

# sudo -u gdm dbus-launch gconf-editor

Ustawienia GDM:

  • Tapeta
/desktop/gnome/background/picture_filename

Ewentualnie możemy podmienić plik, zachowując nazwę oryginalnego, w katalogu /usr/share/pixmaps/backgrounds/gnome.

  • Motyw GTK
/desktop/gnome/interface/gtk_theme
  • Motyw ikon
/desktop/gnome/interface/icone_theme
  • Ikona w oknie logowania
/apps/gdm/simple-greeter/logo_icon_name

Zmiana wyglądu GDM - Metoda 3

Ustawienia GDM:

  • Tapeta

Polecenie wyświetli nam obecną tapetę

# sudo -u gdm gconftool-2 --get /desktop/gnome/background/picture_filename

Polecenie ustawi nam nową tapetę

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /desktop/gnome/background/picture_filename /data/pictures/Grassy.jpg

Ewentualnie możemy podmienić plik, zachowując nazwę oryginalnego, w katalogu /usr/share/pixmaps/backgrounds/gnome.

  • Motyw GTK

Polecenie wyświetli nam obecny motyw GTK

# sudo -u gdm gconftool-2 --get  /desktop/gnome/interface/gtk_theme

Polecenie ustawi nam nowy motyw GTK

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /desktop/gnome/interface/gtk_theme Redmond
  • Motyw ikon

Polecenie wyświetli nam obecny motyw ikon

# sudo -u gdm gconftool-2 --get /desktop/gnome/interface/icon_theme

Polecenie ustawi nam nowy motyw ikon

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /desktop/gnome/interface/icon_theme Tangerine
  • Ikona w oknie logowania

Polecenie wyświetli nam obecną ikonę

# sudo -u gdm gconftool-2 --get /apps/gdm/simple-greeter/logo_icon_name

Polecenie ustawi nam nową ikonę

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type string /apps/gdm/simple-greeter/logo_icon_name gnome-globe

Konfiguracja wyświetlania kont

Otwieramy gconf-editor:

# sudo -u gdm dbus-launch gconf-editor

Ustawienia znajdziemy w:

/apps/gdm/simple-greeter/disable_user_list

Wyświetlanie kont możemy wyłączyć także za pomocą polecenia:

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/disable_user_list true

Natomiast poniższe polecenie włącza wyświetlanie kont w GDM:

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/disable_user_list false

GDM i Compiz

Otwieramy gconf-editor:

# sudo -u gdm dbus-launch gconf-editor

Ustawienia znajdziemy w:

/apps/gdm/simple-greeter/wm_use_compiz

Menedżera Compiz możemy wyłączyć także za pomocą polecenia:

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/wm_use_compiz false

Natomiast poniższe polecenie włącza menedżera Compiz w GDM:

# sudo -u gdm gconftool-2 --set --type boolean /apps/gdm/simple-greeter/wm_use_compiz true

Zalecane demony w GNOME

GNOME wymaga The Hardware Abstraction Layer do poprawnego działania. HAL jest sprzętową warstwą abstrakcyjną oraz projektem oprogramowania Open-Source, które pozwala aplikacjom biurkowym w systemie operacyjnym na bezpośredni dostęp do informacji o podłączonym sprzęcie, jego właściwościach oraz typie urządzenia, a także do automatyzacji montowania dysków, napędów optycznych i pamięci przenośnych. W ten sposób powłoka graficzna może reprezentować zasoby urządzenia w bardzo prosty i przejrzysty sposób, przyjazny dla użytkownika.

Przed uruchomieniem demona HAL należy zainstalować odpowiednie pakiety:

# pacman -S dbus hal

Następnie edytujemy plik /etc/rc.conf:

/etc/rc.conf
DAEMONS = (...hal...)

Na koniec ręcznie uruchomiamy DBUS i HAL wpisując w linii poleceń:

# /etc/rc.d/hal start

Aby w pełni wykorzystać możliwości DBUS i HAL w swoim systemie, użytkownik musi należeć do wymaganych grup, a zatem:

# gpasswd -a nazwa_użytkownika optical
# gpasswd -a nazwa_użytkownika storage
# gpasswd -a nazwa_użytkownika dbus
# gpasswd -a nazwa_użytkownika disk
# gpasswd -a nazwa_użytkownika hal

Jeżeli włączyliśmy DBUS i HAL przed dopisaniem użytkownika do grup, należy zrestartować demony przy pomocy poleceń:

# /etc/rc.d/dbus restart
# /etc/rc.d/hal restart

Obserwator plików

Jest to proces który informuje nasze programy o zmianach, które nastąpiły na dysku (bez tego GNOME działa jak upośledzone).

FAM

Instalacja FAM:

# pacman -S fam

Następnie na końcu sekcji DAEMONS w pliku /etc/rc.conf dodajemy wpis fam np:

/etc/rc.conf
DAEMONS=(...fam gdm)

Następnie:

# /etc/rc.d/fam start

Gamin

Gamin jest alternatywą dla pakietu FAM, działa jako biblioteka menadżera plików. Aby zastąpić FAM, wystarczy go usunąć, ignorując zależności i zainstalować Gamin.

# pacman -Rd fam
# pacman -Sy gamin

Gamin nie działa jako daemon, nie wymaga wpisu w /etc/rc.conf.

Przydatne pakiety

Alternatywne Menu.

Kolejne Menu.

Menu wykorzystywane w dystrybucji Linux Mint.

Monitor sieci jest apletem, który w przejrzysty sposób pokazuje ruch sieciowy.

Narzędzie przeznaczone do uproszczenia administracji plikami zapisów w systemie, który dużo ich generuje. Logrotate pozwala na automatyczną kompresję przy rotacji, usuwanie i wysyłanie pocztą plików z logami. Logrotate może być ustawiony na obsługę zapisów: codzienną, co tygodniową, co miesięczną lub kiedy plik zapisów osiąga określony rozmiar.

GUI dla demona CUPS, służy do zarządzania drukarkami w systemie.

Rozszerzenia Nautilusa

Konfiguracja GNOME

Blokada ekranu

Upewnij się, że posiadasz wpis dbus w sekcji DAEMONS w pliku /etc/rc.conf oraz że masz zainstalowany jeden z pakietów:

# pacman -S xscreensaver
# pacman -S gnome-screensaver

Brak ikon w Menu

# gconftool-2 --toggle /desktop/gnome/interface/menus_have_icons
# gconftool-2 --set --type boolean  /desktop/gnome/interface/menus_have_icons true

Brak ikon w przyciskach

# gconftool-2 --toggle /desktop/gnome/interface/buttons_have_icons

Brak możliwości wybrania motywu kursora

Tworzymy plik /usr/share/icons/default/index.theme o zawartości:

/usr/share/icons/default/index.theme
[icon theme] 
Inherits=nazwa_motywu

Tworzymy plik /home/nazwa_użytkownika/.Xdefaults o zawartości:

/home/nazwa_użytkownika/.Xdefaults
Xcursor.theme: nazwa_motywu

Teraz wystarczy wylogować się.

Czcionki

Możesz zmienić DPI czcionek w GNOME - naciśnij prawym przyciskiem myszy na pulpicie. Ustawienia znajdziesz w zakładce "Czcionki". Wartość DPI ustaw na 96.

Domyślna tapeta

Domyślnym tłem w GNOME jest zielony listek. Obraz jest wyświetlany, na przykład gdy ekran jest zablokowany. Jeżeli chcemy ustawić własną tapetę jaką domyślną, musimy podmienić ją (z zachowaniem nazwy) w tym miejscu:

/usr/share/pixmaps/backgrounds/gnome/background-default.jpg

GNOME jest powolne

Sprawdź, czy /etc/hosts masz wiersz podobny do poniższego. Jeżeli nie, wpisz tak, jak pokazuje przykład:

/etc/hosts
127.0.0.1       localhost.localdomain     localhost nazwa_użytkownika

Drugim powodem słabej wydajności GNOME może być wykorzystany motyw ikon. Jeżeli ikony są w formacie SVG, mogą spowolnić system, dlatego też powinna być poprawa przy użyciu ikon w formacie PNG.

Ikony na pulpicie

Otwórz terminal, następnie wpisz:

$ gconf-editor

Włączanie/wyłączanie ikon na pulpicie znajdziesz w:

apps > nautilus > desktop

Katalogi użytkownika

W wielu dystrybucjach, takich jak Ubuntu czy Linux Mint, skonfigurowane są domyślne katalogi z przeznaczeniem do przechowywania ściągniętych z sieci plików, muzyki, dokumentów... Każdy z nich zawiera również specjalną ikonę identyfikacji. Aby ustawić XDG do katalogów użytkownika, należy uruchomić polecenie:

# pacman -S xdg-user-dirs

Konfiguracja XDG zawarta jest w pliku /etc/xdg/user-dirs.defaults lub w ~/.config/user-dirs.dirs dla konkretnego konta. Aby odświeżyć ustawienia, wystarczy wydać polecenie:

$ xdg-user-dirs-update

Konfiguracja szybkości Menu

Możesz usunąć opóźnienia w menu GNOME, uruchamiając polecenie:

$ echo "gtk-menu-popup-delay = 0" >> ~/.gtkrc-2.0

Zmiana ikony Menu

Ikona, wykorzystana w Menu zawsze nosi nazwę:

start-here.png
start-here.svg

Możesz znaleźć ją w dwóch miejscach:

  • Motyw domyślny w GNOME
/usr/share/icons/gnome/24x24/places/
  • W przypadku wykorzystanego własnego motywu ikon
/home/nazwa_użytkownika/.icons/(tu mogą być inne katalogi, zależnie od motywu)/places/

Teraz wystarczy zrestarować panel GNOME:

$ pkill gnome-panel

Zmiana rozmiarów terminala

W tym pomoże polecenie:

$ gnome-terminal --geometry 105x25+100+20

Własne skrypty w prawokliku

Wyjasnienie opiera się na przykładzie. Przypuśćmy, że chcemy mieć mozliwość uruchomienia w prawokliku pliku konfiguracyjnego /etc/rc.conf. Tworzymy więc skrypt z zawartością:

Skrypt
#!/bin/sh
gnome-terminal -e 'sudo gedit /etc/rc.conf'

Następnie umieszczamy go w /home/nazwa_użytkownika/.gnome2/nautilus-scripts/. I to wszystko. Pamiętajmy, że polecenie sudo daje nam spore uprawnienia.

To jest tylko przykład. Możemy również tworzyć skrypty, które pozwolą wykonać nam wszystko, co tylko robimy w naszym terminalu.

GNOME Shell

GNOME Shell to tworzona od pewnego czasu alternatywa dla "normalnego" pulpitu GNOME. Jest to podstawa nadchodzącego GNOME 3. Projekt wciąż jest jeszcze w fazie testowej. Więcej informacji można znaleźć na stronie live.gnome.org (w języku angielskim).

Środowisko GNOME zostanie zaktualizowane do wersji testowej, zatem może być niestabilne. Edytujemy plik /etc/pacman.conf i dodajemy poniższe:

/etc/pacman.conf
[gnome-unstable]
Include = /etc/pacman.d/mirrorlist

Następnie wystarczy zsynchronizować bazę pakietów i zaktualizować system:

# pacman -Syu

|W przypadku, gdy podczas synchronizacji bazy pakietów [gnome-unstable] nie zostanie odnalezione - sprawdź swoje mirrory w /etc/pacman.d/mirrorlist.

Na koniec wystarczy wpisać:

# pacman -S gnome-shell

Uruchamiamy poprzez wpisanie w terminalu polecenia:

# gnome-shell --replace

Informacje końcowe

Aby dowiedzieć się więcej o tym środowisku, przejdź do angielskojęzycznego artykułu GNOME.

Zobacz również