Difference between revisions of "Installation guide (Türkçe)"

From ArchWiki
Jump to navigation Jump to search
(Blanked the page)
Tag: Blanking
Line 1: Line 1:
[[Category:Installation process (Türkçe)]]
 
[[ar:Installation guide]]
 
[[bg:Installation guide]]
 
[[cs:Installation guide]]
 
[[da:Installation guide]]
 
[[de:Arch Install Scripts]]
 
[[el:Installation guide]]
 
[[en:Installation guide]]
 
[[es:Installation guide]]
 
[[fi:Installation guide]]
 
[[fr:Arch install scripts]]
 
[[hr:Installation guide]]
 
[[hu:Installation guide]]
 
[[id:Installation guide]]
 
[[it:Installation guide]]
 
[[ja:インストールガイド]]
 
[[ko:Installation guide]]
 
[[lt:Installation guide]]
 
[[nl:Installation guide]]
 
[[pl:Installation guide]]
 
[[pt:Installation guide]]
 
[[ru:Installation guide]]
 
[[sk:Installation guide]]
 
[[sr:Installation guide]]
 
[[th:Installation guide]]
 
[[zh-hans:Installation guide]]
 
[[zh-hant:Installation guide]]
 
Bu belge, resmî ISO ile önyüklenliş (boot) canlı sistemden (yani bilgisayarın veri depoladığı birime dokunmayıp yalnızca bellekten çalışan sistem) Arch Linux'ı (arç linaks) yüklemek için bir rehberdir. Kurulumdan önce, [[Frequently asked questions (Türkçe)|Sıkça Sorulan Sorular (SSS)]] sayfasına bakmanız önerilmektedir. Bu belgede kullanılan terimler (kodlar vs.) ve simgelerin anlamları ve ne işe yaradığını anlamak için [[Help:Reading (Türkçe) |Yardım:Okuma]] sayfasına bakınız. Özellikle kod örnekleri elle değiştirilmesi (loadkeys, mount ya da mkinitcpio gibi) gereken yer tutucu (placeholder) (eğik yazıda) içerebilir.
 
  
Daha ayrıntılı yönergeler için [[ArchWiki:About|ArchWiki]] makalelerine ya da çeşitli programların [[man page|kılavuzlarına]] bakınız. etkileşimli yardım için, [[IRC_channel|IRC kanalını]] ve [https://bbs.archlinux.org/ forumu] kullanabilirsiniz.
 
 
== Kurulum Öncesi ==
 
 
Arch Linux en az 512 MB RAM'e sahip olan herhangi bir [[w:X86-64|x86_64]] uyumlu makinede çalışır. {{Grp|base}} grubundaki tüm paketleri içeren basit bir kurulum 800 megabyte'tan az bir disk alanı kaplar. Kurulum esnasında paketlerin veri havuzundan indirilmesi gerektiğinden, çalışan bir internet bağlantısı gereklidir.
 
 
Yükleme medyasını [[Getting and installing Arch|Arch'ı İndirmek ve Kurmak]] sayfasında açıklandığı gibi indiriniz ve önyükleyiniz.
 
İlk sanal konsola root kullanıcısı olarak giriş yapacaksınız ve [[Zsh]] komut istemiyle karşılaşacaksınız. {{man|1|systemctl}} gibi yaygın komutlar [[w:Command-line completion|Tab tuşuyla tamamlanabilir.]]
 
 
Farklı bir konsola geçmek için, örneğin kurulum esnasında bu rehberi [[ELinks]] ile görüntülemek için, {{ic|Alt+''ok tuşu''}} [[Keyboard_shortcuts|kısayolunu]] kullanabilirsiniz.
 
Yapılandırma dosyalarını [[textedit|düzenlemek]] için, [[nano#Usage|nano]], [[w:vi|vi]] veya [[vim#Usage|vim]] kullanılabilir.
 
 
=== Klavye düzenini ayarla ===
 
 
Varsayılan [[console keymap|konsol klavye düzeni]]  [[w:File:KB United States-NoAltGr.svg|US]]'tır. Mevcut klavye düzenlerini görüntülemek için, {{ic|ls /usr/share/kbd/keymaps/**/*.map.gz}} komudunu çalıştırın. Klavye düzenini değiştirmek için, {{man|1|loadkeys}} komutuna yolunu ve uzantısını atlayarak, eşdeğer dosya adını ekleyin. Örneğin, [[w:File:KB_Turkey.svg|Türkçe q]] klavye düzeni için  {{ic|loadkeys trq}} komudunu çalıştırın.
 
 
[[Console fonts|Konsol fontları]] {{ic|/usr/share/kbd/consolefonts/}} dizisinde yer almaktadır ve aynı şekilde {{man|8|setfont}} komudu ile ayarlanabilir.
 
 
=== Önyükleme modunu doğrula===
 
 
Bir [[UEFI]] ankartta UEFI sistemi etkinleştirilmişse, [[Archiso]], Arch Linux'u [[systemd-boot]]'una göre [[boot|önyükle]]yecektir. Bunu doğrulamak için, [[UEFI#UEFI variables|efivars]] dizinini listeleyin.
 
 
# ls /sys/firmware/efi/efivars
 
 
Eğer böyle bir dizin yoksa, sistem [[w:BIOS|BIOS]] ya da CSM modunda önyüklenmiş olabilir. Ayrıntılar için anakartınızın kullanım kılavuzuna bakın.
 
 
=== İnternete bağlan ===
 
 
İso dosyayı [[dhcpcd]] sunucusunu(daemon) [https://git.archlinux.org/archiso.git/tree/configs/releng/airootfs/etc/udev/rules.d/81-dhcpcd.rules kablolu] cihazlar için önyüklemede aktifleştirir. Bağlantı şununla [[Network configuration#Check the connection|kontrol]] edilebilir:
 
 
# ping archlinux.org
 
 
Eğer hiçbir bağlantı yoksa, ''dhcpcd'' servisini {{ic|systemctl stop dhcpcd@}} komutuyla [[stop|durdurup]], {{ic|Tab}} tuşuna basın. '''Kablolu''' bağlantılar için [[Network configuration#Device_driver|Ağ yapılandırması]] ile devam edin ya da '''Kablosuz''' bağlantılar için [[Wireless network configuration|Kablosuz ağ yapılandırması]] ile devam edin.
 
 
=== Sistem saatini güncelle ===
 
 
Sistem saatinin doğruluğundan emin olmak için {{man|1|timedatectl}} komutunu kullanın.
 
 
# timedatectl set-ntp true
 
 
Servis durumunu kontrol etmek için, {{ic|timedatectl status}} komutunu kullanın.
 
 
=== Diskleri bölümlendir ===
 
 
Diskler, canlı bir sistem tarafından tanındığında, {{ic|/dev/sda}} ya da {{ic|/dev/nvme0n1}} gibi [[wikipedia:Device_file#Naming_conventions|blok cihazlara]] atanmış olurlar. Bu cihazları görüntülemek için, [[lsblk]] komutunu ya da  ''fdisk'' komutunu kullanın.
 
 
# fdisk -l
 
 
{{ic|rom}}, {{ic|loop}} ya da {{ic|airoot}} ile biten sonuçlar göz ardı edilebilir.
 
 
Aşağıdaki ''Bölümler'', seçilen cihazlar için '''gereklidir''':
 
 
* Bir bölüm root dizini için. {{ic|/}}.
 
* [[UEFI]] aktif ise, bir [[EFI system partition|EFI Sistem Bölümü]](EFI System Partition).
 
 
{{Note|[[Swap space|Swap alanı]], ayrı bölümlere veya bir [[swap file|swap dosyasına]] kurulabilir.}}
 
 
''Bölüm tablolarını(partition tables'') değiştirmek için, [[fdisk]] ya da [[parted]] komutunu kullanın.
 
 
# fdisk /dev/sda
 
 
Daha fazla bilgi için [[Partitioning|Bölümleme]] bölümüne bakınız.
 
 
{{Note|[[LVM]], [[disk encryption|disk şifreleme]] veya [[RAID]] için istiflenmiş blok cihazları(stacked block devices) yapmak istiyorsanız, şimdi yapın.}}
 
 
=== Bölümleri biçimlendir ===
 
Bölümler oluşturulduktan sonra, her biri uygun bir [[file system|dosya sistemi]] ile biçimlendirilmelidir. Örneğin, root bölümünü {{ic|/dev/''sda1''}} üzerine {{ic|''ext4''}} ile biçimlendirmek için şunu çalıştırın:
 
 
# mkfs.''ext4'' /dev/''sda1''
 
 
Daha fazla bilgi için bakınız: [[File systems#Create a file system|Dosya sistemi#Dosya sistemi oluşturmak]].
 
 
=== Dosya sistemerini bağla ===
 
 
Root bölümündeki dosya sistemini {{ic|/mnt}}'ye [[Mount|bağlayın]], örneğin:
 
 
# mount /dev/''sda1'' /mnt
 
 
Kalan bölümler için bağlama noktaları oluşturun ve  uygun şekilde bağlayın, örneğin:
 
 
# mkdir /mnt/''boot''
 
# mount /dev/''sda2'' /mnt/''boot''
 
 
[https://git.archlinux.org/arch-install-scripts.git/tree/genfstab.in genfstab] daha sonra bağlanmış dosya sistemlerini ve swap alanını algılayacaktır.
 
 
== Kurulum ==
 
 
=== Yansıları(Mirrors) seç ===
 
 
Yüklenecek paketler {{ic|/etc/pacman.d/mirrorlist}} dizisinde tanımlanmış olan, [[Mirrors|yansı sunucularından]](mirror servers) indirilmelidir. Canlı bir sistemde, bütün yansılar etkinleştirilir ve yükleme disk görüntüsü(iso) oluşturulduğunda, senkronizasyon durumuna ve hızına göre sıralanır.
 
 
Bir yansı listede ne kadar yüksek sırada olursa, bir paket indirilirken daha fazla öncelik verilir. Dosyayı buna göre düzenlemek ve coğrafi olarak en yakın yansıları listenin en üstüne taşımak isteyebilirsiniz, ancak diğer kriterler dikkate alınmalıdır.
 
 
Bu dosya ''pacstrap'' tarafından yeni sisteme kopyalanacak, yani hata yapmamaya değer.
 
 
=== Temel paketleri kurun ===
 
 
{{Grp|base}} paket grupunu kurmak için, [https://projects.archlinux.org/arch-install-scripts.git/tree/pacstrap.in pacstrap] yazılımını kullanın:
 
 
# pacstrap /mnt base
 
Bu grup, canlı sistem kurlumundaki {{Pkg|btrfs-progs}} ya da belirli bir kablosuz yazılımı gibi bütün araçları içermiyor; karşılaştırma için [https://projects.archlinux.org/archiso.git/tree/configs/releng/packages.both packages.both] sayfasına bakınız.
 
 
Paketleri ve {{Grp|base-devel}} gibi diğer grubları [[install|kur]]mak için, [[#Chroot]] adımından sonra isimleri ''pacstrap'' ya da [[pacman]] komutlarına boşluk bırakarak ekleyin.
 
 
== Sistemi yapılandır ==
 
 
=== Fstab ===
 
 
Bir [[fstab]] dosyası oluştur ( [[UUID]] ya da etiketler(labels) olarak tanımlamak içn, sırasıyla {{ic|-U}} ya da {{ic|-L}} komutlarını kullanın):
 
 
# genfstab -U /mnt >> /mnt/etc/fstab
 
 
Sonra, {{ic|/mnt/etc/fstab}} dizininde oluşan dosyayı kontol edin ve hata durumunda düzenleyin.
 
 
=== Chroot ===
 
 
Yeni sistemin içine [[Change root|root'u değiştir]]([[Change root]]):
 
 
# arch-chroot /mnt
 
 
=== Zaman dilimi ===
 
 
[[time zone|Zaman dilimi]]ni ayarla:
 
 
# ln -sf /usr/share/zoneinfo/''Bölge''/''Şehir'' /etc/localtime
 
 
{{ic|/etc/adjtime}} dizinini oluşturmak için {{man|8|hwclock}} komutunu çalıştırın: 
 
 
# hwclock --systohc
 
Bu komut sistem donanımının [[w:UTC|UTC]] biçiminde olduğunu varsayar. Detaylar için [[System time#Time standard|Zaman#Zaman standartları]] bölümüne bakınız.
 
 
=== Yerelleştirme(locale) ===
 
 
{{ic|/etc/locale.gen}} dizinindeki {{ic|en_US.UTF-8 UTF-8}} satırını ve gerekli [[localization|yerelleştirmelerin]] önündeki ''#''(Hash tag) işaretini kaldırın, ve şununla oluşturun:
 
 
# locale-gen
 
 
{{ic|LANG}} [[variable|değişkenini]] {{man|5|locale.conf}} dizinine ayarlayın, öreneğin:
 
 
{{hc|1=/etc/locale.conf|2=
 
LANG=''tr_TR.UTF-8''
 
}}
 
 
[[#Set the keyboard layout|klavye düzenini ayarladıysanız]]{{Broken section link}}, değişiklikleri {{man|5|vconsole.conf}} dizininde kalıcı hale getirin:
 
 
{{hc|1=/etc/vconsole.conf|2=
 
KEYMAP=''trq''
 
}}
 
 
=== Sistem adı(Hostname) ===
 
 
{{man|5|hostname}} dosyası oluştur:
 
 
{{hc|/etc/hostname|
 
''bilgisayar_adim''
 
}}
 
 
Uygun girdileri {{man|5|hosts}}'a ekleyin:
 
 
{{hc|/etc/hosts|
 
127.0.0.1 localhost.localdomain localhost
 
::1 localhost.localdomain localhost
 
'''127.0.1.1 ''bilgisayar_adim''.localdomain ''bilgisayar_adim'''''
 
}}
 
 
Ayrıca bakınız [[Network configuration#Set the hostname|Ağ yapılandırması#Sistem adını ayarla]].
 
 
=== Ağ yapılandırma ===
 
 
Yeni kurulan ortamda varsayılan olarak ağ bağlantısı yoktur. Bakınız [[Network configuration#Network management|Ağ yapılandırması#Ağ yönetimi]].
 
 
[[Wireless configuration|Kablosuz yapılandırma]] için, {{Pkg|iw}} ve {{Pkg|wpa_supplicant}} paketlerinin yanı sıra gerekli [[Wireless#Installing driver/firmware|ürün yazılımı paketlerini]] de kurun. İsteğe bağlı olarak ''wifi-menu'' kullanımı için(kendisi kablosuz ağa bağlanmanızı sağlar) {{Pkg|dialog}} paketini de kurun.
 
 
=== Initramfs ===
 
 
Yeni bir ''initramfs'' dosyası oluşturmak genellikle gerekli değildir, çünkü [[mkinitcpio]], {{Pkg|linux}} paketinin kurulumu sırasında ''pacstrap'' ile çalıştırılır.
 
 
Özel ayarlar için, {{man|5|mkinitcpio.conf}} dosyasını değiştirin ve initramfs görüntüsünü yeniden oluşturun:
 
 
# mkinitcpio -p linux
 
 
=== Root parolası ===
 
 
Root [[password|parolası]] ayarla:
 
 
# passwd
 
 
=== Önyükleme yükleyicisi(Boot Loader) ===
 
 
Arch Linux'u önyüklemek için Linux özellikli bir önyükleyici kurulmalıdır. Mevcut seçenekler için bakınız [[:Category:Boot loaders|Katagöri:Önyükleme yükleyicileri(Boot loaders)]].
 
 
Eğer bir Intel işlemciniz varsa, ek olarak {{Pkg|intel-ucode}} paketini yükleyin ve [[Microcode#Enabling Intel microcode updates|microcode güncellemelerini etkinleştirin]]{{Broken section link}}.
 
 
== Yeniden Başlat ==
 
{{ic|exit}} yazarak, ya da {{ic|Ctrl+D}} tuş kombinasyonlarını kullanarak, chroot ortamından çıkın.
 
 
İsteğe bağlı olarak tüm bölümleri {{ic|umount -R /mnt}} ile manuel olarak ayırın: bu, {{man|1|fuser}} ile "meşgul" bölümleri fark etmenizi ve nedenini bulmanızı sağlar.
 
 
Son olarak, {{ic|reboot}} yazarak, makinenizi yeniden başatın: Hâlâ bağlı olan tüm bölümler otomatik olarak ''systemd'' tarafından ayrılacaktır.  Kurulum medyasını çıkarmayın unutmayı ve ardından root hesabıyla yeni sisteme giriş yapın.
 
 
== Yükleme sonrası ==
 
 
Sistem yönetimi yönergeleri ve yükleme sonrası dersleri(bir grafiksel kullanıcı arayüzü, ses ya da bir touchpad sürücüleri gibi) için bakınız [[General recommendations|Genel öneriler]].
 
 
İlgi çekici olabilecek uygulamaların listesi için, bakınız [[List of applications|Uygulamalar listesi]].
 

Revision as of 22:25, 9 June 2019