Difference between revisions of "Xorg (Polski)"

From ArchWiki
Jump to navigation Jump to search
m (Układ Klawiatury)
(update interlanguage links)
(Tag: wiki-scripts)
 
(46 intermediate revisions by 16 users not shown)
Line 1: Line 1:
{{translateme}}
+
[[Category:Polski]]
[[Category:XServer]][[Category:Installation]]
+
[[Category:General (Polski)]]
 +
[[cs:Xorg]]
 +
[[da:Xorg]]
 +
[[de:X]]
 +
[[el:Xorg]]
 +
[[en:Xorg]]
 +
[[es:Xorg]]
 +
[[fr:Xorg]]
 +
[[it:Xorg]]
 +
[[ja:Xorg]]
 +
[[nl:Xorg]]
 +
[[pt:Xorg]]
 +
[[ru:Xorg]]
 +
[[uk:Xorg]]
 +
[[zh-hans:Xorg]]
 +
[[zh-hant:Xorg]]
 +
{{out of date|Mentions rc.d stuff.}}
 +
{{Expansion|Artykuł wymaga rozszerzenia i sprawdzenia poprawności istniejących już informacji.}}
  
{{i18n_links_start}}
+
== Wstęp ==
{{i18n_entry|English|Install and configure xorg}}
+
Xorg, czyli inaczej serwer X to nic innego jak graficzny interfejs użytkownika (GUI). Linux, oprócz zarządzania systemem za pomocą tekstu wprowadzanego za pomocą klawiatury, umożliwia pracę w trybie graficznym. Jeżeli chcemy z nich korzystać konieczny jest właśnie Xorg, który odpowiada za ich pracę.
{{i18n_entry|繁體中文|Xorg 的安裝與設定}}
 
{{i18n_entry|Polski|Xorg_(Polski)}}
 
{{i18n_entry|Русский|Инсталляция и настройка Xorg}}
 
{{i18n_links_end}}
 
  
'''Xorg''' jest dostępną publicznie, open source'ową intempletacja X11 X Windows system. (Zobacz: [http://en.wikipedia.org/wiki/X.Org_Server Xorg w Wikipedi (ang.)] albo [http://wiki.x.org/wiki/ X.org (ang.)] po więcej szczegółów).
+
=== Instalacja Xorg ===
Ogólnie, jeśli chcesz GUI do Archa, to znaczy, że chcesz xorg.
+
Na początek upewnij się, że system jest zaktualizowany:
 +
# pacman -Syu
 +
Aby zainstalować Xorg, wydajemy polecenie:
 +
# pacman -S xorg-server xf86-input-evdev
 +
W przypadku laptopa:
 +
# pacman -S xorg-server xf86-input-evdev xf86-input-synaptics
 +
Aby zainstalować wsparcie dla myszki i klawiatury:
 +
# pacman -S xf86-input-mouse xf86-input-keyboard
 +
Aby zainstalować pakiet Mesa (zawiera takie narzędzia, jak glxgears, glxinfo):
 +
# pacman -S mesa
  
 +
=== Konfiguracja Xorg ===
 +
Od wersji Xorg 1.8 X serwer używa <code>udev</code> zamiast <code>hal</code> do wykrywania urządzeń wejściowych i konfiguracji InputClass. Konfiguracja znajduje się w katalogu {{ic|/etc/X11/xorg.conf.d/}} i w zasadzie nie wymaga ingerencji użytkownika.
 +
{{Note| Aktualna wersja Xorg skutecznie automatycznie wykrywa większość sprzętu bez wcześniejszej konfiguracji. Ze względu na te ulepszenia, zaleca się rozpocząć bez pliku xorg.conf i nanosić własne zmiany tylko w razie potrzeby. Zaleca się stosowanie xorg.conf tylko wtedy, gdy powstają problemy z konfiguracją lub jeśli chcemy dodatkowych ustawień.}}
  
 +
Jeżeli posiadasz wersję Xorg<1.8 lub z jakiś względów potrzebujesz pliku {{ic|/etc/X11/xorg.conf}}, poniżej opisana jest jego konfiguracja.
  
 +
Konfiguracja pliku {{ic|/etc/X11/xorg.conf}} podzielona jest na następujące sekcje:
 +
ServerLayout        # Ogólny układ
 +
Screen              # Konfiguracja obrazu/ekranu
 +
Device              # Konfiguracja karty graficznej
 +
Monitor              # Konfiguracja monitora
 +
InputDevice          # Konfiguracja urządzeń wejściowych
 +
Files                # Ścieżki do katalogów/plików np. czcionek
 +
DRI                  # Konfiguracja DRI
 +
Module              # Konfiguracja modułów
 +
ServerFlags          # Konfiguracja flag
  
'''Ważne!:''' Możliwe, że będziesz również chciał zobaczyć nowszy artykuł o instalacji i konfiguracji [[Xorg7]].
+
Aby uzyskać kompletne informacje na temat składni pliku konfiguracyjnego xorg.conf:
==Instalacja Xorg==
+
# man xorg.conf
  
Zanim zaczniesz upewnij się, że:
+
Automatyczną konfigurację {{ic|/etc/X11/xorg.conf}} wykonujemy w trybie tekstowym (Ctrl+Alt+F1):
#[[pacman]] jest skonfigurowany i ma ściągnięte najnowsze listy plików z serwera
+
* Zakańczamy sesję, np. dla środowiska GNOME (jako root):
#zamknąłeś inny X Server, jeśli taki włączałeś. By to zrobić naciśnij kombinacje klawiszy: <code>ctrl+alt+backspace</code>
+
# /etc/rc.d/gdm stop
#zrobiłeś sobie notatki o swojej karcie graficznej i sterownikach do niej (np. Nvidia, ATI itd.)
+
* Konfigurujemy plik xorg.conf:
 +
# Xorg -configure
 +
Spowoduje to utworzenie pliku {{ic|/root/xorg.conf.new}}, który możemy przetestować poprzez wydanie polecenia:
 +
# X -config /root/xorg.conf.new
 +
*Jeśli wszystko uruchamia się bez problemu, przenosimy plik do {{ic|/etc/x11/}}:
 +
# cp /root/xorg.conf.new /etc/X11/xorg.conf
 +
* Teraz wystarczy wylogować się z konta root'a, zalogować się na swoje konto i uruchomić sesję.
  
 +
W przypadku nie używania pliku konfiguracyjnego {{ic|/etc/X11/xorg.conf}}, domyślna konfiguracja Xorg'a zawarta jest w pliku {{ic|/var/log/Xorg.0.log}} pomiędzy wierszami:
 +
(==) --- Start of built-in configuration ---
 +
i
 +
(==) --- End of built-in configuration ---
  
Instalowanie xorg jest proste:
+
== Informacje końcowe ==
 
+
Szczegółowy opis konfiguracji Xorg zawarty są w artykule [[Xorg]].
# pacman -S xorg
 
 
 
Jeśli wszystko poszło dobrze, wydaj polecenie <code>xorgconfig</code> aby utworzyć plik <code>xorg.conf</code>.
 
 
 
==Konfiguracja xorg==
 
 
 
Zanim włączysz xorg musisz go skonfigurować tak by poprawnie rozpoznawał twoją kartę graficzną, monitor, mysz i klawiaturę. Można to zrobić na kilka sposobów.
 
 
 
 
 
===xorgconfig===
 
 
 
Aby włączyć <tt>xorgconfig</tt>:
 
 
 
xorgconfig
 
 
 
To utworzy nowy plik <tt>xorg.conf</tt>.
 
 
 
 
 
Odpowiedz na pytania, a program wygeneruje plik dla Ciebie. Uważaj jednak na pytanie o twoją mysz. Standardowo według <code>xorgconfig</code> mysz zlokalizowana jest w <code>/dev/mouse</code>. Powinnieneś podać <code>/dev/input/mice</code>. Jeśli tego nie zrobisz możesz spodziewać się, że X będzie się zacinał przy starcie.
 
 
 
Program nie jest zbyt dobry, ale robi dobrą bazę, którą możesz potem uzupełnić ręcznie o potrzebne rzeczy.
 
 
 
===hwd===
 
 
 
hwd jest narzędziem specjalnie dla społeczności Archa. Najogólniej jest to program który wykrywa twój hardware. Ma też inne fajne zastosowania. Jednym z nich jest właśnie konfigurowanie X servera. hwd jest dużo bardziej przyjazny niż <code>xorgconf</code>, nie trzeba niczego podawać. Wszystko wykrywane jest automatycznie.
 
 
 
Przede wszystkim musisz zainstalować hwd:
 
pacman -S hwd
 
 
 
 
 
Następnie uruchom hwd (jako root) podając parametr -x, który mówi hwd aby wygenrować plik <code>xorg.conf</code>
 
 
hwd -x
 
 
 
Nie spowoduje to nadpisania już istniejącego pliku konfigurującego xorg. Zamiast tego tworzy nowy plik <tt>/etc/X11/xorg.conf.hwd</tt> (można również było podać parametr ''-xa'' który by od razu nadpisał plik xorg.conf). By go użyć musisz mu ręcznie zmienić nazwę:
 
 
 
mv xorg.conf.hwd xorg.conf
 
 
 
Jeśli masz już wygenerowany plik xorg.conf, dobrym pomysłem było by, zrobienie kopii zapasowej przed jego nadpisaniem.
 
 
 
===Xorg -configure===
 
You can also use
 
Xorg -configure
 
or
 
X -configure
 
 
 
===nvidia-xconfig===
 
nVidia users can also use
 
nvidia-xconfig
 
when they have official nvidia drivers [[How to install NVIDIA driver|installed]].
 
 
 
==Edycja xorg.conf==
 
 
 
Możesz edytować konfigurację po jej automatycznym wygenerowaniu. Aby otworzyć plik w twoim ulubionym edytorze, takim jak Vim (potrzebujesz uprawnień administratora):
 
 
 
vim /etc/X11/xorg.conf
 
 
 
Jeżeli chcesz korzystać z rolki w myszce, przeczytaj [[How to set up mouse scroll wheel]].
 
 
 
===Ustawienia Monitora===
 
 
 
W zależności od twojego sprzętu, Xorg może nie wykryć poprawnie możliwości twojego monitora bądź jeżeli zechcesz użyć innej rodzielczośći niż ustawiona automatycznie. Poniższe ustawienia są określone w sekcji Monitor:
 
 
 
====Synchronizacja Pozioma====
 
 
 
HorizSync 28-64
 
 
 
====Częstotliwość Odświeżania====
 
 
 
VertRefresh 60
 
 
 
Poniższe ustawinia są określone w sekcji Screen:
 
 
 
====Głębokość Kolorów====
 
 
 
Depth 24
 
 
 
====Rozdzielczość====
 
 
 
Modes "1280x1024" "1024x768" "800x600"
 
 
 
===Rozmiar Ekranu/DPI===
 
 
 
Powinieneś ustawić rzeczywisty rozmiar ekranu twojego monitora. Jest to bardzo ważne dla serwera X aby wybrać prawidłowe DPI zgodnie z rozdzielczością monitora. W sekcji <code>"Monitor"</code> wpisz rozmiar ekranu w mm:
 
 
 
Section "Monitor"
 
  Identifier    "Monitor0"
 
    ...
 
  DisplaySize 336 252 # 96 DPI @ 1280x960
 
    ...
 
EndSection
 
 
 
Wzór do obliczenia wartości DisplaySize to (szerokość ekranu)*25.4/dpi oraz (wysokość ekranu)*25.4/dpi. Na przykład, jeżeli uruchamiasz serwer X w rozdzielczośći 1024x768 i chcesz ustawić dpi na 96, użyj 1024*25.4/96 oraz 768*25.4/96.
 
 
 
# calc: (x|y)pixels * 25.4 / dpi
 
# DisplaySize 168 126 # 96 DPI @ 640x480
 
# DisplaySize 210 157 # 96 DPI @ 800x600
 
# DisplaySize 269 201 # 96 DPI @ 1024x768
 
# DisplaySize 302 227 # 96 DPI @ 1152x864
 
# DisplaySize 336 252 # 96 DPI @ 1280x960
 
# DisplaySize 336 269 # 96 DPI @ 1280x1024 (non 4:3 aspect)
 
# DisplaySize 420 315 # 96 DPI @ 1600x1200
 
 
 
Rezultaty mogą być sprawdzone poprzez wydanie następującego polecenia, które powinno zwrócić wartość 96x96 dots per inch
 
 
 
xdpyinfo | grep resolution
 
 
 
===Układ Klawiatury===
 
 
 
Aby zmienić układ klawiatury na inny niż domyślny amerykański, użyj opcji XkbLayout w sekcji InputDevice.
 
Na przykład:
 
 
 
Option "XkbLayout" "pl"
 
 
 
 
 
Automatycznie wygenerowany plik xorg.conf może niestety sprawiać problemy. Jeżeli nie możesz przełączyć się na tty1 poprzez wciśnięcie CTRL ALT + F1 lub nie możesz wprowadzić znaku £ (funt), sprawdź czy poniższe linie znajdują się w pliku konfiguracyjnym /etc/X11/xorg.conf:
 
 
 
Option "XkbLayout"  "uk"        #"uk" nie jest faktycznie istniejącym układem, sprawdź w /usr/share/X11/xkb/symbols/
 
                                  #aby uzyskać listę wszystkich układów.
 
Option "XkbRules"  "xfree86"    #powinno być "xorg"
 
Option "XkbVariant" "nodeadkeys" #Ta linia, również może być przyczyną opisanych problemów, spróbuj ją zakomentować.
 
 
 
===Oficjalne Sterowniki===
 
 
 
Jeżeli chcesz używać sterowników do grafiki trójwymiarowej, przede wszystkim sprawdź czy serwer X działa poprawnie. Xorg powinien działać bezproblemowo bez oficjalnych sterowników, ponieważ one przeważnie wykorzystywane tylko do zaawansowanych działań, takich jak generownie grafiki trójwymiarowej w grach, ustawieniach dual-screen , oraz Wyjścia TV. Zobacz [[How to install NVIDIA driver|Jak zainstalować sterowniki NVIDIA]] dla sterowników nVidia lub [[ATI Radeon & Kernel 2.6]] dla sterowników ATI.
 
 
 
===Czcionki===
 
 
 
Kilka wskazówek, jak skonfigurować czcionki znajdziesz w [[XOrg Font Configuration|Xorg-konfiguracja czcionek]].
 
 
 
==Running Xorg==
 
 
 
This is done simply by typing:
 
 
 
startx
 
 
 
The default X environment is rather bare, and you will typically seek to install window managers or desktop environments to supplement X.
 
 
 
If a problem occurs, then view the log at <tt>/var/log/Xorg.0.log</tt>. Be on the lookout for any lines beginning with ''(EE)'' which represent errors, and also ''(WW)'' which are warnings that could indicate other issues.
 
 
 
'''*Please Note*'''
 
Using startx requires a ''~/.xinitrc'' file, so that X knows what to run when it starts.  Your best option is to copy ''/etc/skel/.xinitrc'' to your home directory and edit it.  Comment out the 'exec' lines you don't want, and add or uncomment one for the WM you want to use.
 
 
 
In addition, you can also install twm and xterm (via pacman) which will be used as a fallback if ~/.xinitrc does not exist.  '''''You probably don't want to use twm'''''
 
 
 
==X startup (/usr/X11R6/bin/startx) tweaking==
 
for X's option reference see
 
 
 
man Xserver
 
 
 
The following options have to be appended to the variable "defaultserverargs" in the /usr/X11R6/bin/startx file.
 
 
 
prevent X from listening on tcp:
 
-nolisten tcp
 
getting rid of the gray weave pattern while X is starting and let X set a black root window:<br>
 
-br
 
enable deferred glyph loading for 16 bit fonts:
 
-deferglyphs 16
 
 
 
== Links ==
 
See also:
 
 
 
* [[Xorg7]]
 
* [[Enabling_a_DM]]
 
* [[Start_X_at_boot]]
 
* [[XOrg_Font_Configuration]]
 
* [[Desktop Environment]]
 
** [[KDE]]
 
** [[GNOME]]
 
** [[XFCE]]
 
** [[Enlightenment]]
 
 
 
External Links:
 
 
 
* [http://en.wikipedia.org/wiki/X.Org_Server X.org Wikipedia Article]
 
* [http://wiki.x.org/wiki/ X.org]
 

Latest revision as of 05:40, 14 January 2019

Tango-view-refresh-red.pngThis article or section is out of date.Tango-view-refresh-red.png

Reason: Mentions rc.d stuff. (Discuss in Talk:Xorg (Polski)#)

Tango-view-fullscreen.pngThis article or section needs expansion.Tango-view-fullscreen.png

Reason: Artykuł wymaga rozszerzenia i sprawdzenia poprawności istniejących już informacji. (Discuss in Talk:Xorg (Polski)#)

Wstęp

Xorg, czyli inaczej serwer X to nic innego jak graficzny interfejs użytkownika (GUI). Linux, oprócz zarządzania systemem za pomocą tekstu wprowadzanego za pomocą klawiatury, umożliwia pracę w trybie graficznym. Jeżeli chcemy z nich korzystać konieczny jest właśnie Xorg, który odpowiada za ich pracę.

Instalacja Xorg

Na początek upewnij się, że system jest zaktualizowany:

# pacman -Syu

Aby zainstalować Xorg, wydajemy polecenie:

# pacman -S xorg-server xf86-input-evdev

W przypadku laptopa:

# pacman -S xorg-server xf86-input-evdev xf86-input-synaptics

Aby zainstalować wsparcie dla myszki i klawiatury:

# pacman -S xf86-input-mouse xf86-input-keyboard

Aby zainstalować pakiet Mesa (zawiera takie narzędzia, jak glxgears, glxinfo):

# pacman -S mesa

Konfiguracja Xorg

Od wersji Xorg 1.8 X serwer używa udev zamiast hal do wykrywania urządzeń wejściowych i konfiguracji InputClass. Konfiguracja znajduje się w katalogu /etc/X11/xorg.conf.d/ i w zasadzie nie wymaga ingerencji użytkownika.

Note: Aktualna wersja Xorg skutecznie automatycznie wykrywa większość sprzętu bez wcześniejszej konfiguracji. Ze względu na te ulepszenia, zaleca się rozpocząć bez pliku xorg.conf i nanosić własne zmiany tylko w razie potrzeby. Zaleca się stosowanie xorg.conf tylko wtedy, gdy powstają problemy z konfiguracją lub jeśli chcemy dodatkowych ustawień.

Jeżeli posiadasz wersję Xorg<1.8 lub z jakiś względów potrzebujesz pliku /etc/X11/xorg.conf, poniżej opisana jest jego konfiguracja.

Konfiguracja pliku /etc/X11/xorg.conf podzielona jest na następujące sekcje:

ServerLayout         # Ogólny układ
Screen               # Konfiguracja obrazu/ekranu
Device               # Konfiguracja karty graficznej
Monitor              # Konfiguracja monitora
InputDevice          # Konfiguracja urządzeń wejściowych
Files                # Ścieżki do katalogów/plików np. czcionek
DRI                  # Konfiguracja DRI
Module               # Konfiguracja modułów
ServerFlags          # Konfiguracja flag

Aby uzyskać kompletne informacje na temat składni pliku konfiguracyjnego xorg.conf:

# man xorg.conf

Automatyczną konfigurację /etc/X11/xorg.conf wykonujemy w trybie tekstowym (Ctrl+Alt+F1):

  • Zakańczamy sesję, np. dla środowiska GNOME (jako root):
# /etc/rc.d/gdm stop
  • Konfigurujemy plik xorg.conf:
# Xorg -configure

Spowoduje to utworzenie pliku /root/xorg.conf.new, który możemy przetestować poprzez wydanie polecenia:

# X -config /root/xorg.conf.new
  • Jeśli wszystko uruchamia się bez problemu, przenosimy plik do /etc/x11/:
# cp /root/xorg.conf.new /etc/X11/xorg.conf
  • Teraz wystarczy wylogować się z konta root'a, zalogować się na swoje konto i uruchomić sesję.

W przypadku nie używania pliku konfiguracyjnego /etc/X11/xorg.conf, domyślna konfiguracja Xorg'a zawarta jest w pliku /var/log/Xorg.0.log pomiędzy wierszami:

(==) --- Start of built-in configuration ---

i

(==) --- End of built-in configuration ---

Informacje końcowe

Szczegółowy opis konfiguracji Xorg zawarty są w artykule Xorg.