Difference between revisions of "Xorg (Polski)"

From ArchWiki
Jump to navigation Jump to search
(update interlanguage links)
Tag: wiki-scripts
 
(33 intermediate revisions by 15 users not shown)
Line 1: Line 1:
{{translateme}}
+
[[Category:Polski]]
[[Category:XServer]][[Category:Installation]]
+
[[Category:General (Polski)]]
 +
[[cs:Xorg]]
 +
[[da:Xorg]]
 +
[[de:X]]
 +
[[el:Xorg]]
 +
[[en:Xorg]]
 +
[[es:Xorg]]
 +
[[fr:Xorg]]
 +
[[it:Xorg]]
 +
[[ja:Xorg]]
 +
[[nl:Xorg]]
 +
[[pt:Xorg]]
 +
[[ru:Xorg]]
 +
[[uk:Xorg]]
 +
[[zh-hans:Xorg]]
 +
[[zh-hant:Xorg]]
 +
{{out of date|Mentions rc.d stuff.}}
 +
{{Expansion|Artykuł wymaga rozszerzenia i sprawdzenia poprawności istniejących już informacji.}}
  
{{i18n_links_start}}
+
== Wstęp ==
{{i18n_entry|English|Install and configure xorg}}
+
Xorg, czyli inaczej serwer X to nic innego jak graficzny interfejs użytkownika (GUI). Linux, oprócz zarządzania systemem za pomocą tekstu wprowadzanego za pomocą klawiatury, umożliwia pracę w trybie graficznym. Jeżeli chcemy z nich korzystać konieczny jest właśnie Xorg, który odpowiada za ich pracę.
{{i18n_entry|繁體中文|Xorg 的安裝與設定}}
 
{{i18n_entry|Polski|Xorg_(Polski)}}
 
{{i18n_entry|Русский|Инсталляция и настройка Xorg}}
 
{{i18n_links_end}}
 
  
'''Xorg''' jest dostępną publicznie, open source'ową implementacją X11 X Windows system. (Zobacz: [http://pl.wikipedia.org/wiki/X.Org Xorg w Wikipedi] albo [http://wiki.x.org/wiki/ X.org (ang.)] po więcej szczegółów).
+
=== Instalacja Xorg ===
Generalnie, jeśli chcesz mieć środowisko graficzne w Archu, to potrzebujesz Xorg.
+
Na początek upewnij się, że system jest zaktualizowany:
 +
# pacman -Syu
 +
Aby zainstalować Xorg, wydajemy polecenie:
 +
# pacman -S xorg-server xf86-input-evdev
 +
W przypadku laptopa:
 +
# pacman -S xorg-server xf86-input-evdev xf86-input-synaptics
 +
Aby zainstalować wsparcie dla myszki i klawiatury:
 +
# pacman -S xf86-input-mouse xf86-input-keyboard
 +
Aby zainstalować pakiet Mesa (zawiera takie narzędzia, jak glxgears, glxinfo):
 +
# pacman -S mesa
  
 +
=== Konfiguracja Xorg ===
 +
Od wersji Xorg 1.8 X serwer używa <code>udev</code> zamiast <code>hal</code> do wykrywania urządzeń wejściowych i konfiguracji InputClass. Konfiguracja znajduje się w katalogu {{ic|/etc/X11/xorg.conf.d/}} i w zasadzie nie wymaga ingerencji użytkownika.
 +
{{Note| Aktualna wersja Xorg skutecznie automatycznie wykrywa większość sprzętu bez wcześniejszej konfiguracji. Ze względu na te ulepszenia, zaleca się rozpocząć bez pliku xorg.conf i nanosić własne zmiany tylko w razie potrzeby. Zaleca się stosowanie xorg.conf tylko wtedy, gdy powstają problemy z konfiguracją lub jeśli chcemy dodatkowych ustawień.}}
  
 +
Jeżeli posiadasz wersję Xorg<1.8 lub z jakiś względów potrzebujesz pliku {{ic|/etc/X11/xorg.conf}}, poniżej opisana jest jego konfiguracja.
  
 +
Konfiguracja pliku {{ic|/etc/X11/xorg.conf}} podzielona jest na następujące sekcje:
 +
ServerLayout        # Ogólny układ
 +
Screen              # Konfiguracja obrazu/ekranu
 +
Device              # Konfiguracja karty graficznej
 +
Monitor              # Konfiguracja monitora
 +
InputDevice          # Konfiguracja urządzeń wejściowych
 +
Files                # Ścieżki do katalogów/plików np. czcionek
 +
DRI                  # Konfiguracja DRI
 +
Module              # Konfiguracja modułów
 +
ServerFlags          # Konfiguracja flag
  
'''Ważne!:''' Możliwe, że będziesz również chciał zobaczyć nowszy artykuł o instalacji i konfiguracji [[Xorg7]].
+
Aby uzyskać kompletne informacje na temat składni pliku konfiguracyjnego xorg.conf:
==Instalacja Xorg==
+
# man xorg.conf
  
Zanim zaczniesz upewnij się, że:
+
Automatyczną konfigurację {{ic|/etc/X11/xorg.conf}} wykonujemy w trybie tekstowym (Ctrl+Alt+F1):
#[[pacman]] jest skonfigurowany i ma ściągnięte najnowsze listy plików z serwera
+
* Zakańczamy sesję, np. dla środowiska GNOME (jako root):
#zamknąłeś inny X Server, jeśli taki włączałeś. By to zrobić naciśnij kombinacje klawiszy: <code>ctrl+alt+backspace</code>
+
# /etc/rc.d/gdm stop
#zrobiłeś sobie notatki o swojej karcie graficznej i sterownikach do niej (np. Nvidia, ATI itd.)
+
* Konfigurujemy plik xorg.conf:
 +
# Xorg -configure
 +
Spowoduje to utworzenie pliku {{ic|/root/xorg.conf.new}}, który możemy przetestować poprzez wydanie polecenia:
 +
# X -config /root/xorg.conf.new
 +
*Jeśli wszystko uruchamia się bez problemu, przenosimy plik do {{ic|/etc/x11/}}:
 +
# cp /root/xorg.conf.new /etc/X11/xorg.conf
 +
* Teraz wystarczy wylogować się z konta root'a, zalogować się na swoje konto i uruchomić sesję.
  
 +
W przypadku nie używania pliku konfiguracyjnego {{ic|/etc/X11/xorg.conf}}, domyślna konfiguracja Xorg'a zawarta jest w pliku {{ic|/var/log/Xorg.0.log}} pomiędzy wierszami:
 +
(==) --- Start of built-in configuration ---
 +
i
 +
(==) --- End of built-in configuration ---
  
Instalowanie xorg jest proste:
+
== Informacje końcowe ==
 
+
Szczegółowy opis konfiguracji Xorg zawarty są w artykule [[Xorg]].
# pacman -S xorg
 
 
 
Jeśli wszystko poszło dobrze, wydaj polecenie <code>xorgconfig</code> aby utworzyć plik <code>xorg.conf</code>.
 
 
 
==Konfiguracja xorg==
 
 
 
Zanim włączysz xorg musisz go skonfigurować tak, by poprawnie rozpoznawał twoją kartę graficzną, monitor, mysz i klawiaturę. Można to zrobić na kilka sposobów.
 
 
 
 
 
===xorgconfig===
 
 
 
Aby włączyć <tt>xorgconfig</tt>:
 
 
 
xorgconfig
 
 
 
To utworzy nowy plik <tt>xorg.conf</tt>.
 
 
 
 
 
Odpowiedz na pytania, a program wygeneruje plik konfiguracyjny. Uważaj jednak na pytanie o twoją mysz. Standardowo według <code>xorgconfig</code> mysz zlokalizowana jest w <code>/dev/mouse</code>. Powinnieneś podać <code>/dev/input/mice</code>. Jeśli tego nie zrobisz możesz spodziewać się, że X będzie się zacinał przy starcie.
 
 
 
Program nie jest zbyt dobry, ale daje podstawową konfigurację, którą potem można uzupełnić.
 
===hwd===
 
 
 
hwd jest narzędziem specjalnie dla społeczności Archa. Najogólniej jest to program, który wykrywa twój sprzęt. Ma też inne fajne zastosowania. Jednym z nich jest właśnie konfigurowanie X servera. hwd jest dużo bardziej przyjazny niż <code>xorgconf</code>, nie trzeba niczego podawać. Wszystko wykrywane jest automatycznie.
 
 
 
Przede wszystkim musisz zainstalować hwd:
 
pacman -S hwd
 
 
 
 
 
Następnie uruchom hwd (jako root) podając parametr -x, który mówi hwd aby wygenrować plik <code>xorg.conf</code>
 
 
hwd -x
 
 
 
Nie spowoduje to nadpisania już istniejącego pliku konfigurującego xorg. Zamiast tego tworzy nowy plik <tt>/etc/X11/xorg.conf.hwd</tt> (można również było podać parametr ''-xa'' który by od razu nadpisał plik xorg.conf). By go użyć musisz mu ręcznie zmienić nazwę:
 
 
 
mv xorg.conf.hwd xorg.conf
 
 
 
Jeśli masz już wygenerowany plik xorg.conf, dobrym pomysłem byłoby zrobienie kopii zapasowej przed jego nadpisaniem.
 
 
 
===Xorg -configure===
 
Możesz również użyć:
 
Xorg -configure
 
lub
 
X -configure
 
 
 
===nvidia-xconfig===
 
Użytkownicy kart nVidia mogą skorzystać z:
 
nvidia-xconfig
 
jeżeli mają [[How to install NVIDIA driver|zainstalowane]] oficjalne sterowniki nvidia.
 
 
 
==Edycja xorg.conf==
 
 
 
Możesz edytować plik konfiguracyjny po jego automatycznym wygenerowaniu. Aby go otworzyć w twoim ulubionym edytorze, takim jak Vim (potrzebujesz uprawnień administratora):
 
 
 
vim /etc/X11/xorg.conf
 
 
 
Jeżeli chcesz korzystać z rolki w myszce, przeczytaj [[How to set up mouse scroll wheel]].
 
 
 
===Ustawienia Monitora===
 
 
 
W zależności od rodzaju posiadanego monitora, Xorg może nie wykryć poprawnie wszystkich jego możliwości oraz kiedy zechcesz użyć innej rodzielczośći niż ustawiona automatycznie. Powinieneś wtedy zmodyfikować ustawienia w xorg.conf. Poniższe ustawienia są określone w sekcji Monitor:
 
 
 
====Synchronizacja Pozioma====
 
 
 
HorizSync 28-64
 
 
 
====Częstotliwość Odświeżania====
 
 
 
VertRefresh 60
 
 
 
Poniższe ustawinia są określone w sekcji Screen:
 
 
 
====Głębokość Kolorów====
 
 
 
Depth 24
 
 
 
====Rozdzielczość====
 
 
 
Modes "1280x1024" "1024x768" "800x600"
 
 
 
===Rozmiar Ekranu/DPI===
 
 
 
Jest rzeczą bardzą ważną dla serwera X, aby utawić rzeczywisty rozmiar ekranu twojego monitora oraz aby wybrać prawidłowe DPI zgodnie z jego rozdzielczością. W sekcji <code>"Monitor"</code> wpisz rozmiar ekranu w mm:
 
 
 
Section "Monitor"
 
  Identifier    "Monitor0"
 
    ...
 
  DisplaySize 336 252 # 96 DPI @ 1280x960
 
    ...
 
EndSection
 
 
 
Wzór do obliczenia wartości DisplaySize to (szerokość ekranu)*25.4/dpi oraz (wysokość ekranu)*25.4/dpi. Na przykład, jeżeli uruchamiasz serwer X w rozdzielczośći 1024x768 i chcesz ustawić dpi na 96, użyj 1024*25.4/96 oraz 768*25.4/96.
 
 
 
# calc: (x|y)pixels * 25.4 / dpi
 
# DisplaySize 168 126 # 96 DPI @ 640x480
 
# DisplaySize 210 157 # 96 DPI @ 800x600
 
# DisplaySize 269 201 # 96 DPI @ 1024x768
 
# DisplaySize 302 227 # 96 DPI @ 1152x864
 
# DisplaySize 336 252 # 96 DPI @ 1280x960
 
# DisplaySize 336 269 # 96 DPI @ 1280x1024 (non 4:3 aspect)
 
# DisplaySize 420 315 # 96 DPI @ 1600x1200
 
 
 
Rezultaty mogą być sprawdzone poprzez wydanie następującego polecenia, które powinno zwrócić wartość 96x96 dots per inch
 
 
 
xdpyinfo | grep resolution
 
 
 
===Układ Klawiatury===
 
 
 
Aby zmienić układ klawiatury na inny niż domyślny amerykański, użyj opcji XkbLayout w sekcji InputDevice.
 
Na przykład:
 
 
 
Option "XkbLayout" "pl"
 
 
 
 
 
Automatycznie wygenerowany plik xorg.conf może niestety sprawiać problemy. Jeżeli nie możesz przełączyć się na tty1 poprzez wciśnięcie CTRL ALT + F1 lub nie możesz wprowadzić znaku £ (funt), sprawdź czy poniższe linie znajdują się w pliku konfiguracyjnym /etc/X11/xorg.conf:
 
 
 
Option "XkbLayout"  "uk"        #"uk" nie jest faktycznie istniejącym układem, zobacz/usr/share/X11/xkb/symbols/,
 
                                  #aby uzyskać listę wszystkich układów.
 
Option "XkbRules"  "xfree86"    #powinno być "xorg"
 
Option "XkbVariant" "nodeadkeys" #Ta linia, również może być przyczyną opisanych problemów, spróbuj ją odkomentować.
 
 
 
===Oficjalne Sterowniki===
 
 
 
Jeżeli chcesz używać sterowników do grafiki trójwymiarowej, przede wszystkim sprawdź czy serwer X działa poprawnie. Xorg powinien działać bezproblemowo bez oficjalnych sterowników, ponieważ one przeważnie wykorzystywane tylko do zaawansowanych działań, takich jak generownie grafiki trójwymiarowej w grach, ustawieniach dual-screen oraz Wyjścia TV. Zobacz [[How to install NVIDIA driver|Jak zainstalować sterowniki NVIDIA]] dla sterowników nVidia lub [[ATI Radeon & Kernel 2.6]] dla sterowników ATI.
 
 
 
===Czcionki===
 
 
 
Kilka wskazówek, jak skonfigurować czcionki, znajdziesz w [[XOrg Font Configuration|Xorg-konfiguracja czcionek]].
 
 
 
==Uruchamianie Xorg==
 
 
 
Xorg uruchamiamy prostym poleceniem:
 
 
 
startx
 
 
 
Standardowe środowisko X jest w zasadzie "gołe", typową czynnością jest więc zainstalowanie menedżera okien lub całego środowiska graficznego jako dodatek do serwera X.
 
 
 
Jeżeli wystąpią problemy, zajrzyj do:  <tt>/var/log/Xorg.0.log</tt>. Zwróć szczególną uwagę na linie zaczynające się od ''(EE)'', które przedstawiają błędy oraz  ''(WW)'' przedstawiające ostrzeżenia mogące wskazywać inne przydatne informacje.
 
 
 
'''*Ważne*'''
 
Używanie polecenia startx wymaga pliku ''~/.xinitrc'', aby X wiedział co uruchomić kiedy startuje. Najlepszym rozwiązaniem jest skopiowanie ''/etc/skel/.xinitrc'' do twojego katalogu domowego i wyedytowanie go.  Zakomentuj linie z 'exec', których nie chcesz używać i dodaj lub odkomentuj te które wskazują na WM, który ma występować jako domyślny.
 
 
 
Dodatkowo, możesz również zainstalować twm i xterm (za pomocą pacman), które będą użyte, jeżeli ~/.xinitrc nie istnieje. 
 
 
 
==Startowanie X (/usr/X11R6/bin/startx) Podkręcanie==
 
 
 
Więcej informacji na temat opcji serwera X otrzymasz wpisując:
 
 
 
man Xserver
 
 
 
Następujące opcje muszą być przypisane do zmiennej "defaultserverargs" w pliku /usr/X11R6/bin/startx.
 
 
 
Nie pozwalaj serwerowi X na nasłuchiwanie portu tcp:
 
-nolisten tcp
 
getting rid of the gray weave pattern while X is starting and let X set a black root window:<br>
 
-br
 
enable deferred glyph loading for 16 bit fonts:
 
-deferglyphs 16
 
 
 
== Linki ==
 
Zobacz również:
 
 
 
* [[Xorg7]]
 
* [[Enabling_a_DM]]
 
* [[Start_X_at_boot]]
 
* [[XOrg_Font_Configuration]]
 
* [[Desktop Environment]]
 
** [[KDE]]
 
** [[GNOME]]
 
** [[XFCE]]
 
** [[Enlightenment]]
 
 
 
Powiązane strony:
 
 
 
* [http://en.wikipedia.org/wiki/X.Org_Server X.org Wikipedia Article]
 
* [http://wiki.x.org/wiki/ X.org]
 

Latest revision as of 05:40, 14 January 2019

Tango-view-refresh-red.pngThis article or section is out of date.Tango-view-refresh-red.png

Reason: Mentions rc.d stuff. (Discuss in Talk:Xorg (Polski)#)

Tango-view-fullscreen.pngThis article or section needs expansion.Tango-view-fullscreen.png

Reason: Artykuł wymaga rozszerzenia i sprawdzenia poprawności istniejących już informacji. (Discuss in Talk:Xorg (Polski)#)

Wstęp

Xorg, czyli inaczej serwer X to nic innego jak graficzny interfejs użytkownika (GUI). Linux, oprócz zarządzania systemem za pomocą tekstu wprowadzanego za pomocą klawiatury, umożliwia pracę w trybie graficznym. Jeżeli chcemy z nich korzystać konieczny jest właśnie Xorg, który odpowiada za ich pracę.

Instalacja Xorg

Na początek upewnij się, że system jest zaktualizowany:

# pacman -Syu

Aby zainstalować Xorg, wydajemy polecenie:

# pacman -S xorg-server xf86-input-evdev

W przypadku laptopa:

# pacman -S xorg-server xf86-input-evdev xf86-input-synaptics

Aby zainstalować wsparcie dla myszki i klawiatury:

# pacman -S xf86-input-mouse xf86-input-keyboard

Aby zainstalować pakiet Mesa (zawiera takie narzędzia, jak glxgears, glxinfo):

# pacman -S mesa

Konfiguracja Xorg

Od wersji Xorg 1.8 X serwer używa udev zamiast hal do wykrywania urządzeń wejściowych i konfiguracji InputClass. Konfiguracja znajduje się w katalogu /etc/X11/xorg.conf.d/ i w zasadzie nie wymaga ingerencji użytkownika.

Note: Aktualna wersja Xorg skutecznie automatycznie wykrywa większość sprzętu bez wcześniejszej konfiguracji. Ze względu na te ulepszenia, zaleca się rozpocząć bez pliku xorg.conf i nanosić własne zmiany tylko w razie potrzeby. Zaleca się stosowanie xorg.conf tylko wtedy, gdy powstają problemy z konfiguracją lub jeśli chcemy dodatkowych ustawień.

Jeżeli posiadasz wersję Xorg<1.8 lub z jakiś względów potrzebujesz pliku /etc/X11/xorg.conf, poniżej opisana jest jego konfiguracja.

Konfiguracja pliku /etc/X11/xorg.conf podzielona jest na następujące sekcje:

ServerLayout         # Ogólny układ
Screen               # Konfiguracja obrazu/ekranu
Device               # Konfiguracja karty graficznej
Monitor              # Konfiguracja monitora
InputDevice          # Konfiguracja urządzeń wejściowych
Files                # Ścieżki do katalogów/plików np. czcionek
DRI                  # Konfiguracja DRI
Module               # Konfiguracja modułów
ServerFlags          # Konfiguracja flag

Aby uzyskać kompletne informacje na temat składni pliku konfiguracyjnego xorg.conf:

# man xorg.conf

Automatyczną konfigurację /etc/X11/xorg.conf wykonujemy w trybie tekstowym (Ctrl+Alt+F1):

  • Zakańczamy sesję, np. dla środowiska GNOME (jako root):
# /etc/rc.d/gdm stop
  • Konfigurujemy plik xorg.conf:
# Xorg -configure

Spowoduje to utworzenie pliku /root/xorg.conf.new, który możemy przetestować poprzez wydanie polecenia:

# X -config /root/xorg.conf.new
  • Jeśli wszystko uruchamia się bez problemu, przenosimy plik do /etc/x11/:
# cp /root/xorg.conf.new /etc/X11/xorg.conf
  • Teraz wystarczy wylogować się z konta root'a, zalogować się na swoje konto i uruchomić sesję.

W przypadku nie używania pliku konfiguracyjnego /etc/X11/xorg.conf, domyślna konfiguracja Xorg'a zawarta jest w pliku /var/log/Xorg.0.log pomiędzy wierszami:

(==) --- Start of built-in configuration ---

i

(==) --- End of built-in configuration ---

Informacje końcowe

Szczegółowy opis konfiguracji Xorg zawarty są w artykule Xorg.