Installation guide (Polski)

From ArchWiki
Jump to navigation Jump to search

Ten dokument jest przewodnikiem do instalacji systemu Arch Linux z środowiska live uruchomionego z oficjalnego obrazu instalacyjnego (iso). Przed instalacją zalecane jest przejrzenie najczęściej zadawanych pytań (FAQ). Dla konwencji użytych w tym dokumencie, zobacz stronę Help:Reading (Polski). W szczególności, wycinki kodu mogą zawierać tekst zastępczy zapisany kursywą, zamiast którego trzeba ręcznie wprowadzić odpowiednie wyrażenia. Należy również wziąć pod uwagę, że większość linków na tej stronie prowadzi do ich angielskich wersji językowych.

Dla dokładniejszych instrukcji, zobacz odpowiednie artykuły ArchWiki lub strony podręcznika poszczególnych programów, oba podlinkowane w tym przewodniku. Zobacz stronę podręcznika archlinux(7) aby zapoznać się z ogólnym opisem konfiguracji. Można też szukać pomocy innych użytkowników Arch Linuksa, online poprzez forum oraz kanał IRC.

Arch Linux powinien działać na dowolnej maszynie z 64-bitowym procesorem (x86_64). Podstawowa instalacja powinna zająć mniej niż 2 GB miejsca na dysku. Ponieważ proces instalacji musi pobrać pakiety z zewnętrznego repozytorium, wymagane jest działające połączenie internetowe.

Przed instalacją

Zdobądź obraz dysku

Odwiedź stronę Download i pobierz plik ISO dysku lub obraz netboot (zależnie od tego, w jaki sposób chcesz uruchomić środowisko live), a także odpowiedni podpis GnuPG.

Zweryfikuj podpis

Zaleca się zweryfikowanie podpisu pobranego obrazu dysku przed uruchomieniem go na komputerze docelowym, szczególnie podczas pobierania z serwera lustrzanego HTTP, który może paść ofiarą ataku i serwować niebezpieczne oprogramowanie (link do artykułu po angielsku).

Procedurę sprawdzającą można przeprowadzić na systemie z zainstalowanym GnuPG. Pobierz odpowiedni podpis PGP (w sekcji Checksums na stronie pobierania) do folderu z obrazem ISO i zweryfikuj go, używając polecenia:

$ gpg --keyserver-options auto-key-retrieve --verify archlinux-version-x86_64.iso.sig

Druga opcja to uruchomienie na istniejącej instalacji Archa następującej komendy:

$ pacman-key -v archlinux-version-x86_64.iso.sig
Note:
  • Sam podpis może zostać zmanipulowany, jeżeli został pobrany z serwera lustrzanego zamiast z archlinux.org. W tym wypadku upewnij się, że klucz publiczny, który jest używany do odszyfrowania podpisu, jest podpisany przez inny, zaufany klucz. Komenda gpg wyświetli cyfrowy odcisk palca danego klucza publicznego.
  • Inną metodą weryfikacji autentyczności podpisu GPG jest upewnienie się, że cyfrowy odcisk palca jest taki sam jak cyfrowy odcisk palca dewelopera Arch Linux który podpisał obraz ISO. Odwiedź stronę Wikipedia:Kryptografia klucza publicznego po więcej informacji o tym procesie.

Przygotuj nośnik instalacyjny

Obraz instalacyjny może zostać uruchomiony na komputerze docelowym z dysku USB, płyty CD/DVD, bądź sieci z PXE: odwołaj się do odpowiedniego artykułu, aby przygotować nośnik instalacyjny z wybranego obrazu dysku.

Uruchom środowisko live

  1. Z listy urządzeń rozruchowych wybierz przygotowany wcześniej nośnik instalacyjny Archa. Dostęp do menu można zazwyczaj uzyskać przez wciśnięcie odpowiedniego klawisza podczas fazy POST, jak to jest pokazane na ekranie powitalnym BIOS/UEFI. Odnieś się do podręcznika swojej płyty głównej po informacje.
  2. Kiedy pojawi się menu rozruchowe nośnika instalacyjnego, wybierz Arch Linux install medium i wciśnij Enter, by uruchomić środowisko instalacyjne.
    Tip: Obraz instalacyjny używa systemd-boot do uruchomienia środowiska live w trybie UEFI oraz syslinux do uruchomienia w trybie BIOS. Odwiedź README.bootparams by zobaczyć listę parametrów bootowania.
  3. Zostaniesz zalogowany na pierwszej wirtualnej konsoli jako użytkownik root, z dostępem do powłoki Zsh.

Aby dostać się do innej konsoli - np. żeby przeglądać tą stronę w programie ELinks podczas instalacji - użyj skrótu klawiaturowego Alt+strzałka. Do edytowania plików konfiguracyjnych dostępne są programy nano oraz vim. Odwiedź stronę packages.x86_64, aby zobaczyć listę dołączonych do nośnika instalacyjnego pakietów.

Układ klawiatury

Note: Te zmiany dotyczą jedynie środowiska instalacyjnego i nie zostaną zapisane w docelowym systemie.

Domyślny układ klawiatury w konsoli to układ amerykański - US. By wyświetlić dostępne układy klawiatury, wpisz w konsoli

# ls /usr/share/kbd/keymaps/**/*.map.gz

Aby zmienić układ, użyj odpowiedniej nazwy układu w poleceniu loadkeys(1) (bez położenia lub rozszerzenia pliku). Przykładowo, aby ustawić polski układ klawiatury:

# loadkeys pl

Czcionki konsolowe są zlokalizowane w /usr/share/kbd/consolefonts/ i mogą być w podobny sposób ustawione poleceniem setfont(8).

Jeśli polskie znaki diakrytyczne (ą, ę, ł, itp.) nie wyświetlają się poprawnie, wpisz:

# setfont Lat2-Terminus16.psfu.gz -m 8859-2

Powyższa komenda ustawia czcionkę z polskimi znakami diakrytycznymi w konsoli. W późniejszej części artykułu opisany zostanie sposób, by permanentnie ustawić polski układ i odpowiednią czcionkę.

Zweryfikuj tryb uruchomionego systemu

Aby zweryfikować obecność systemu UEFI, sprawdź zawartość folderu efivars następującą komendą:

# ls /sys/firmware/efi/efivars

Jeśli powyższe polecenie wyświetla folder bez problemu, oznacza to, że system jest uruchomiony w trybie UEFI. Jeśli ten folder nie istnieje, system może być uruchomiony w trybie BIOS (lub CSM). Brak lub istnienie trybu UEFI będzie mieć wpływ na partycjonowanie dysku przed instalacją oraz sposób instalacji i konfiguracji programu rozruchowego. Jeżeli system nie został uruchomiony w pożądanym trybie, odnieś się do podręcznika swojej płyty głównej.

Połącz się z Internetem

Note: Te zmiany dotyczą jedynie środowiska instalacyjnego i nie zostaną zapisane w docelowym systemie.

Aby ustanowić połączenie z internetem, wykonaj odpowiednie czynności:

# ip link
# ping archlinux.org 

Zaktualizuj systemowy zegar

Note: Te zmiany dotyczą jedynie środowiska instalacyjnego i nie zostaną zapisane w docelowym systemie.

Użyj timedatectl(1) by upewnić się, że systemowy zegar jest dokładny:

# timedatectl set-ntp true

By sprawdzić stan usługi, użyj timedatectl status.

Partycjonowanie dysków

Warning: Przed przystąpieniem do partycjonowania i formatowania, zapoznaj się z odpowiednimi działami Arch Wiki dotyczącymi systemów plików, partycjonowania i montowania partycji, aby uniknąć problemów takich jak utrata danych. Jeśli nie instalujesz systemu na pustym dysku, koniecznie wykonaj kopię zapasową plików i dotychczasowego systemu.

Rozpoznane przez system live dyski są przypisane do urządzeń blokowych (block devices) takich jak /dev/sda, /dev/nvme0n1, czy /dev/mmcblk0. By zidentyfikować je, użyj lsblk lub fdisk:

# fdisk -l

Wyniki kończące się na rom, loop lub airoot mogą zostać zignorowane.

Następujące partycjewymagane:

Jeśli chcesz utworzyć urządzenia LVM, szyfrowania systemu lub RAID, zrób to teraz.

Przykładowe układy partycji

BIOS z MBR
Punkt montowania Partycja Typ partycji Sugerowany rozmiar
/mnt /dev/sdX1 Linux Reszta urządzenia (dysku)
[SWAP] /dev/sdX2 Partycja wymiany (SWAP) Ponad 512 MiB
UEFI z GPT
Punkt montowania Partycja Typ partycji Sugerowany rozmiar
/mnt/boot albo /mnt/efi /dev/sdX1 Partycja systemowa EFI 260–512 MiB
/mnt /dev/sdX2 Partycja główna root (/) Reszta urządzenia (dysku)
[SWAP] /dev/sdX3 Partycja wymiany (SWAP) Ponad 512 MiB

Zobacz też przykładowe układy partycjonowania.

Note:
  • Do modyfikacji tablic partycji użyj programu fdisk lub parted, przykładowo fdisk /dev/sdX.
  • Przestrzeń wymiany może zostać utworzona jako plik swap dla pozwalających na to systemów plików.

Formatowanie partycji

Po utworzeniu odpowiednich partycji, każda z nich musi zostać sformatowana w odpowiednim systemie plików. Na przykład, by sformatować partycję główną (/) na /dev/sdX1 jako partycja ext4, uruchom:

# mkfs.ext4 /dev/sdX1

Jeżeli została utworzona partycja przestrzeni wymiany, zainicjuj ją używając narzędzia mkswap(8):

# mkswap /dev/sdX2
# swapon /dev/sdX2

Zobacz File systems#Create a file system po więcej informacji.

Montowanie systemu plików

Zamontuj system plików na partycji głównej (/) jako /mnt, na przykład:

# mount /dev/sdX1 /mnt

Stwórz pozostałe punkty montowania (jak /mnt/boot) za pomocą narzędzia mkdir(1) i zamontuj je na odpowiednich partycjach.

Polecenie genfstab(8) wykryje po zainstalowaniu systemu zamontowane systemy plików i przestrzeń wymiany.

Instalacja

Wybierz serwery lustrzane

Pakiety do instalacji muszą być pobrane z serwerów lustrzanych, które są zdefiniowane w pliku /etc/pacman.d/mirrorlist. W systemie live, po połączeniu się z internetem, Reflector aktualizuje listę serwerów lustrzanych, wybierając serwery HTTPS, które zostały zsynchronizowane w ciągu ostatniej godziny i sortując je według prędkości pobierania.[1]

Im wyżej serwer jest położony na liście, tym ma wyższy priorytet, gdy pobierany jest pakiet. Możesz podejrzeć plik - jeśli wynik nie jest zadowalający, edytuj go, i przenieś najbliższe geograficznie serwery na górę listy, chociaż inne kryteria też mogą być brane pod uwagę.

Ten plik zostanie później skopiowany do nowego systemu przez skrypt pacstrap, więc warto jest go dobrze skonfigurować.

Instalacja podstawowych pakietów

Warning: Informacja dla osób instalujących system po raz kolejny lub dokonujących reinstalacji: Od października 2019 roku grupa pakietów base została zastąpiona pojedynczym pakietem base, który nie zawiera wielu podstawowych pakietów, między innymi jądra systemu. Pakiety te powinny zostać dodatkowo zainstalowane, chyba, że wiesz co robisz. Więcej: https://www.archlinux.org/news/base-group-replaced-by-mandatory-base-package-manual-intervention-required/.

Używając skryptu pacstrap(8), zainstaluj podstawowy system (pakiet base, kernel linux oraz podstawowe sterowniki sprzętu linux-firmware):

# pacstrap /mnt base linux linux-firmware
Tip:
  • Możesz zamienić pakiet linux na inny wybrany kernel, lub pominąć go całkowicie, jeżeli instalujesz Arch w kontenerze.
  • Możesz pominąć instalację pakietu firmware, jeżeli instalujesz system na maszynie wirtualnej bądź w kontenerze.

Powyższa komenda NIE zainstaluje wszystkich narzędzi ze środowiska live - instalacja pozostałych pakietów może być konieczne dla uzyskania w pełni funkcjonalnego systemu. W szczególności rozważ zainstalowanie takiego oprogramowania, jak:

By zainstalować dodatkowe pakiety i grupy pakietów, takie jak grupę base-devel, dodaj ich nazwy do polecenia pacstrap (oddzielone spacją) lub użyj menedżera pakietów pacman po wejściu do środowiska #Chroot. Dla porównania, pakiety dostępne w systemie live można znaleźć w packages.x86_64.

Konfiguracja systemu

Fstab

Wygeneruj plik fstab (użyj -U lub -L by zdefiniować wpisy przy użyciu UUID lub etykiet):

# genfstab -U /mnt >> /mnt/etc/fstab

Sprawdź gotowy plik w /mnt/etc/fstab i edytuj go w razie błędów.

Chroot

Wejdź przez chroot do nowego systemu:

# arch-chroot /mnt

Po wejściu do chroot zostanie otwarty wiersz poleceń Twojego systemu. Każda komenda będzie miała wpływ na zainstalowany system, a wszelkie zmiany zostaną zapisane.

Strefa czasowa

Ustaw strefę czasową:

# ln -sf /usr/share/zoneinfo/Region/City /etc/localtime

Dla Polski polecenie będzie wyglądało w następujący sposób:

# ln -sf /usr/share/zoneinfo/Europe/Warsaw /etc/localtime

Uruchom hwclock(8) by wygenerować /etc/adjtime:

# hwclock --systohc

Ta komenda zakłada, że zegar sprzętowy komputera jest ustawiony w UTC. Zobacz System time#Time standard po więcej informacji.

Język

Otwórz w swoim edytorze tekstu plik /etc/locale.gen i odkomentuj w nim (usuń z początku wiersza znak #) następujące wpisy: en_US.UTF-8 UTF-8, pl_PL.UTF-8 UTF-8 i inne wymagane lokalizacje. Następnie wygeneruj obsługę języków poleceniem:

# locale-gen

Utwórz plik locale.conf(5) i odpowiednio ustaw zmienną LANG, na przykład:

/etc/locale.conf
LANG=pl_PL.UTF-8

Jeśli zmieniłeś układ klawiatury, zapisz te zmiany w pliku vconsole.conf(5):

/etc/vconsole.conf
KEYMAP=pl

Jeżeli chcesz, by w konsoli była możliwość wprowadzania polskich znaków, plik vconsole.conf(5) powinien wyglądać w następujący sposób:

/etc/vconsole.conf
KEYMAP=pl
FONT=Lat2-Terminus16.psfu.gz
FONT_MAP=8859-2

Konfiguracja sieci

Utwórz plik hostname:

/etc/hostname
mojanazwahosta

Przemyśl dodanie wpisu do pliku hosts(5):

/etc/hosts
127.0.0.1	localhost
::1		localhost
127.0.1.1	mojanazwahosta.localdomain	mojanazwahosta

Jeżeli system ma statyczny adres IP, użyj go zamiast 127.0.1.1.

Ukończ konfigurację sieci dla nowo zainstalowanego systemu, w tym wybrane oprogramowanie do zarządzania siecią.

Initramfs

Stworzenie nowego initramfs zazwyczaj nie jest wymagane, gdyż polecenie mkinitcpio było uruchomione podczas instalacji jądra systemu poleceniem pacstrap.

Dla LVM, szyfrowania systemu lub RAID, zmodyfikuj plik mkinitcpio.conf(5) i utwórz ponownie obraz initramfs:

# mkinitcpio -P

Hasło użytkownika root

Ustaw hasło dla użytkownika root:

# passwd

Program rozruchowy

Wybierz i zainstaluj odpowiedni [[boot loader|program rozruchowy}}. Dla procesorów firmy Intel lub AMD uruchom również aktualizacje mikrokodu.

Uruchom ponownie

Warning: Uwaga! Przed ponownym uruchomieniem upewnij się, że zainstalowane są podstawowe pakiety umożliwiające dalszą konfigurację systemu. Przede wszystkim upewnij się, że system posiada jądro, pakiety do połączenia z internetem, sterowniki sprzętu (zazwyczaj wystarczy pakiet linux-firmware), pakiety od obsługi systemu plików, bez których system może nie odczytać danych z dysku, edytor tekstu oraz zainstalowany i skonfigurowany program rozruchowy. W przeciwnym wypadku system może nie uruchomić się prawidłowo lub jego konfiguracja będzie utrudniona lub niemożliwa. Zawsze jednak możesz użyć środowiska chroot z dysku instalacyjnego by doinstalować brakujące pakiety bez konieczności ponownej instalacji całego systemu.

Opuść środowisko chroot poleceniem exit lub naciskając Ctrl+D.

Opcjonalnie manualnie odmontuj wszystkie partycje poleceniem umount -R /mnt, co pozwoli na sprawdzenie "zajętych" partycji i znalezienia przyczyny poleceniem fuser(1).

Na koniec, uruchom ponownie maszynę wpisując reboot. Pozostałe partycje zostaną odmontowane automatycznie przez systemd. Po wyłączeniu usuń nośnik instalacyjny, a po ponownym uruchomieniu zaloguj się na koncie root, aby dokończyć konfigurację nowo zainstalowanego systemu.

Po instalacji

Zobacz General recommendations (Polski) dla możliwości zarządzania systemem i poradników po instalacji (takich jak instalacja graficznego interfejsu użytkownika, dźwięku czy gładzika).

Dla listy aplikacji, które mogą się okazać przydatne, zobacz artykuł List of applications.